Мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім беруді қажет ететін балалармен жүргізілетін инновациялық методикалар
«Мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім беруді қажет ететін балалармен жүргізілетін инновациялық методикалар»
мектепке дейінгі ұйымдардың педагогтеріне арналған
біліктілікті арттыру курсының білім беру бағдарламасы
1. Жалпы ережелер
Осы педагогтардың біліктілігін арттыруға арналған білім беру бағдарламасы (ары қарай Бағдарлама) Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен бекітілген, мемлекеттік жалпыға міндетті мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту стандарттарына (мемлекеттік нормативтік құқықтық актілердің мемлекеттік тізілімінде № 29031 болып тіркелген) және Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 12 тамыздағы № 499 бұйрығымен бекітілген типтік оқу бағдарламасына (2022 жылғы 14 қазанындағы № 422 редакциясымен) сәйкес әзірленді.
Бағдарлама мектепке дейінгі ұйымдардың педагогтарына арналған және мектепке дейінгі ұйымдардағы инклюзивті білім берудің теориясы мен практикасы мәселелері бойынша педагогтардың кәсіби шеберлігін арттыруға бағытталған.
Бағдарламаның әзірленуінің өзектілігі - мектепке дейінгі жастағы ерекше білім беруге қажеттіліктері бар балаларды сапалы білім беру қызметтерімен қамтамасыз ету моделі, сондай-ақ инклюзивті білім беруді дамыту, яғни осындай балаларды дәстүрлі мектепке дейінгі ұйымдардың білім беру процесіне енгізу қазіргі кезеңде сұранысқа ие болып отыр. Практика көрсеткендей, ерекше білім беруге қажеттіліктері бар балалардың жалпы білім беру ұйымдарында бейімделуі арнайы ұйымдармен салыстырғанда жақсы өтеді, себебі балалар сол жерде әлеуметтік тәжірибе де алады. Инклюзивті білім беру ортасының сапасы, педагогтардың оқу-тәрбие процесінде инклюзивті практиканы енгізу мен қолдану бойынша кәсіби дағдылану деңгейіне байланысты.
Бағдарлама курстың мазмұнына, оқу процесінің ұйымдастырылуына, оқу-әдістемелік қамтамасыз етуге, оқу жүктемесінің көлемі мен мазмұнына, тыңдаушылардың алынған білім деңгейіне қойылған талаптарды анықтайды. Оқыту ұзақтығы оқу жоспары бойынша 80 академиялық сағатты құрайды.
2. Глоссарий
Абилитация – бұл баланың немесе отбасының әлеуметтік, психологиялық және физикалық дамуын қалыптастыруға бағытталған жаңа ресурстарды дамыту және бар ресурстарды нығайту бойынша кешенді шаралар (қызметтер).
Әлеуметтік адаптация – адамның әлеуметтік орта (тіршілік ортасы) жағдайларына белсенді бейімделуі, қоғамда қабылданған мақсаттарды, құндылықтарды, нормаларды және мінез-құлық стильдерін меңгеру және қабылдау арқылы жүзеге асырылады.
Безбарьерлі білім беру ортасы – мүмкіндігі шектеулі балалардың толыққанды өмір сүруіне кедергі келтіретін архитектуралық, механикалық, ақпараттық, операциялық және мінез-құлықтық кедергілердің болмауы.
Арнайы білім алу қажеттілігі бар балалар – бұл білім алудың сәйкес деңгейі мен қосымша білім алуға арнайы жағдайларға тұрақты немесе уақытша қажеттіліктері бар балалар.
Психикалық дамудың тежелуі (ПДТ) – бұл баланың психикалық функциялары мен дағдыларын қалыптастыру мен дамытудағы бұзылыс, психикалық дамудың жалпы нормасынан немесе оның жекелеген функцияларынан артта қалу және ауытқу.
Жеке оқу бағдарламасы – бұл интеллектісі бұзылған оқушылар (тәрбиеленушілер) үшін типтік бағдарламаның негізінде және жеке мүмкіндіктерді ескере отырып әзірленген оқу бағдарламасы.
Инклюзия – бұл неғұрлым кең ауқымда қатысу, тартылу немесе бір нәрсеге ену процесі. Білім беру саласындағы инклюзия – бұл барлық оқушылардың әртүрлі қажеттіліктеріне жауап беру және олардың оқу, мәдениет және қауымдастықтарға қатысуын қамтамасыз ету процесі, сонымен қатар мектепке қабылдаудан бас тарту мен мектептен шығуды қысқарту. Инклюзияның негізгі мақсаты – арнайы білім алу қажеттілігі бар балалар үшін еркін, безбарьерлі оқу ортасын құру.
Инклюзивті білім беру – бұл ерекше білім алу қажеттіліктері мен жеке мүмкіндіктерді ескере отырып, барлық оқушылар үшін білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз ететін процесс.
Инклюзивті (қамтитын) білім беру – бұл ерекше білім алу қажеттілігі бар балалардың кәдімгі балалармен бірге оқу мүмкіндігі.
Инклюзивті топтар – бұл дені сау балалар мен ерекше қажеттіліктері бар балалардың бірге оқуын қамтамасыз ететін топтар. Бұл барлығының тілдік, когнитивті, әлеуметтік және эмоциялық дамуына ықпал етеді.
Инклюзивті құзыреттілік – бұл инклюзивті білім беру кеңістігінде кәсіби-педагогикалық және әлеуметтік міндеттерді шешу үшін білімдерін қолдануға қабілетті және дайын педагогтың кәсіби-жеке сипаттамасы.
Инклюзивті білім беру ортасы – бұл білім беру процесінің барлық субъектілеріне тиімді өзін-өзі дамыту мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін білім беру ортасының түрі.
Инклюзивті толеранттылық - педагогтың ерекше әлеуметтік-психологиялық қасиеті болып табылады. Ол «басқа» оқушыны түсінуге, мойындауға және қабылдауға деген ниет пен қабілетпен көрінеді, бұл білім беру қатынастары жүйесінде әлеуметтік және кәсіби өзара әрекеттесудің негізін құрайды.
Интеграцияланған оқыту – бұл даму ерекшеліктері бар балалардың басқа балалармен бірге оқытылатын білім беру моделі.
Интеграцияланған оқыту – бұл психофизикалық дамуында әртүрлі ақаулары бар балаларды жалпы білім беру жүйесінде, қалыпты дамып келе жатқан балалармен бірге оқыту мен тәрбиелеу.
Коррекциялық педагогика – бұл педагогикалық білімнің бір саласы. Оның пәні әлеуметтік-психологиялық бейімделуінің бұзылуларын, оқудағы қиындықтарды және жас кезеңдеріне сәйкес әлеуметтік рөлдерді меңгеруді уақытында диагностика жасау, алдын алу және түзету жүйесін білім беру практикасына әзірлеу мен жүзеге асыру болып табылады.
Коррекциялық психология – бұл психологияның балалар мен жасөспірімдерде әртүрлі факторлар (органикалық немесе функционалдық табиғат) әсерінен пайда болатын ерекше күйді зерттейтін саласы. Бұл жағдайлар баланың психосоциалдық дамуының тежелуімен немесе айқын ерекшеліктерімен көрініс табады, әлеуметтік-психологиялық бейімделуін, білім беру ортасына кірігуін және одан әрі кәсіби өзін-өзі анықтауын қиындатады.
Арнайы білім алу қажеттіліктері – бұл оқу процесінде ерекше қабілеттердің пайда болуынан, туа біткен немесе жүре біткен бұзылулардан, сондай-ақ әлеуметтік ортадағы қолайсыз факторлардан туындайтын көмек пен қызметтерге қажеттіліктер.
Арнайы білім алу қажеттіліктерін бағалау – білім алу үшін қажетті арнайы жағдайларды анықтау.
Психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу – бұл педагогтар мен мамандардың жүйелі түрде ұйымдастырылған қызметі, оның барысында баланың мүмкіндіктері мен қажеттіліктеріне сәйкес табысты оқыту мен дамуы үшін әлеуметтік-психологиялық және педагогикалық жағдайлар жасалады.
Психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация (ПМПК) – бұл балаларды тексеру мен кеңес беру, арнайы білім алу қажеттіліктерін және білім алу үшін арнайы жағдайларды бағалау, білім беру бағдарламасын анықтау, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі балаларға арнайы психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бағытындағы білім беру ұйымы.
Кәсіптік құзыреттілік – бұл педагогикалық қызметке дайындықтың көрінісі, істің мәніне деген қатынас, жеке қасиеттер, сондай-ақ өз жұмысына жаңа, шығармашылық тұрғыдан қарауға деген ұмтылыс.
Инклюзивті білім беруді ресурстық қамтамасыз ету – бұл ресурстарды тиімді жасау мен пайдалану жүйесі, оның нәтижесінде әлеуметтік сұранысты максималды түрде қанағаттандыруға, яғни белгіленген әлеуметтік және білім беру мақсаттарына жетуге, сондай-ақ ерекше білім алу қажеттілігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеудегі нәтижелерін қамтамасыз етуге қол жеткізеді.
Қысқартылған (адаптацияланған) оқу бағдарламасы – бұл мемлекеттік жалпы міндетті білім беру стандарттарына негізделіп, оқушының (тәрбиеленушінің) жеке мүмкіндіктерін ескере отырып жасалған оқу бағдарламасы.
Әлеуметтену – бұл индивидтің әлеуметтік тәжірибені, әлеуметтік байланыстар мен қатынастар жүйесін меңгеру және белсенді түрде жаңғырту процесі.
Психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу мамандары – бұл оқушылар мен тәрбиеленушілердің құқықтары мен мүдделерін ескере отырып, әлеуметтік, психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу формалары мен әдістерін анықтайтын, білім беру ұйымының басшысын хабардар ететін, жағдайды зерттейтін, сондай-ақ алынған деректердің құпиялылығын сақтайтын психологиялық қызметтің мамандары.
Арнайы білім алу үшін қажетті жағдайлар – бұл оқу, сондай-ақ арнайы, жеке дамытуға арналған және түзетуге бағытталған бағдарламалар мен оқыту әдістерін, техникалық, оқу және басқа да құралдарды, тіршілік ортасын, психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуді, медициналық, әлеуметтік және басқа да қызметтерді қамтитын жағдайлар. Бұл жағдайларсыз ерекше білім алу қажеттілігі бар тұлғалардың (балалардың) білім беру бағдарламаларын меңгеруі мүмкін емес.
3.Бағдарлама тақырыптары
|
1 модуль Инклюзивті білім беру саласындағы нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету |
1.1. Инклюзивті білім беру саласындағы халықаралық нормативтік құралдар. |
|
1.2. Қазақстан Республикасының заңнамасы және Қазақстан Республикасының инклюзивті білім беру саласындағы нормативтік құқықтық актілері. |
|
|
2 модуль Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдері |
2.1. Инклюзивті білім берудің негізгі бағыттары. |
|
2.2. Инклюзивті білім беру саласын дамытудың мақсаты мен негізгі міндеттері. |
|
|
2.3. Инклюзивті білім беру жүйесін дамыту қағидалары. |
|
|
2.4. Инклюзивті білім беру тиімділігінің көрсеткіштері мен бағалаулары. |
|
|
3 модуль Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беруді ұйымдастыру |
3.1 «Ерекше білім беру қажеттіліктері» ұғымы. Мектепке дейінгі ұйымдардағы ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау. |
|
3.2 Мектепке дейінгі инклюзивті білім беру қағидалары. |
|
|
3.3 Білім берудегі ерекше балаларды оқу процесіне қосу модельдері. |
|
|
3.4. Бейімделген оқу жоспары. Оқытудың жеке бағдарламаларын жасау, оларды іске асыру. |
|
|
3.5. Балабақшада инклюзивті практиканы енгізу тәуекелдері. |
|
|
3.6. Мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқыту үшін ерекше жағдайлар жасау. |
|
|
3.7. Балабақшадағы инклюзивті процесті басқару құрылымы. Ерекше қажеттіліктері бар балаларды психологиялық-педагогикалық қамтамасыз етуде мұғалімдердің, мамандардың және ата-аналардың функцияларын анықтау. |
|
|
3.8. Мектепке дейінгі ұйым практикасында инклюзивті процесті психологиялық және педагогикалық қамтамасыз ету моделі. |
|
|
3.9. Инклюзивті топта инклюзивті білім беру мазмұнын енгізу технологиялары мен нысандары. |
|
|
3.10. Құрама топтарда әртүрлі санаттағы ерекше қажеттіліктері бар балалармен жұмыс істеу ерекшеліктері. |
|
|
3.11. Мектепке дейінгі ұйым мамандары мен отбасы арасындағы серіктестікті ұйымдастыру. |
|
|
3.12. Инклюзивті білім беруді жүзеге асыру кезінде балабақша қызметінің тиімділігін бағалау. |
|
|
4 модуль Миологопедия.
|
4.1. Миологопедия ұғымын қалыптастыру;
|
|
4.2. Миофункционалды бұзылыстарды анықтау, коррекциялық жұмыс жасауға дағдыландыру. 4.3. Миологопедия бағыты бойынша оқу жоспарын әдістемелік оқытуға еңгізу. |
|
5 . Сөйлеуді дамыту. |
5.1. Сөйлеуді дамыту. Сөздер мен қысқа буынды сөздерді дыбыстауға дағдыландыру. 5.2. Баланың сөздік қорын байыту, сұраққа жауап беру тәсілдерін меңгерту. 5.3. Ауызша суреттеп сөйлеу әдісін дамыту.
|
|
6.Таным қабілеттерін дамыту. |
6.1. Балалардың танымдық қабілеттерін дамыту жолдарын ұйымдастыру. 6.2. Танымдық шығармашылық ойын түсінігін қалыптастыру. 6.3. Балалардың танымдық шығармашылық ойындарды қолданудың маңызы. |
|
7. Логомассаж. |
7.1. Логомассаж ұғымын қалыптастыру. 7.2. Логомассаж маңызы мен қолдану тәсілдерін дағдыландыру. 7.3. Логомассаж техникаларының теориялық білімдерін жетілдіру. |
|
8. Тейіптеу. |
8.1 Тейіптеу түсінігін қалыптастыру. 8.2 Тейп дегеніміз не?Тейіптеу техникаларының маңызы мен пайдасы. 8.3 Тейіптеу техникаларына теориялық шолу.
|
|
9. модуль Рефлексивті |
9.1. Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беру теориясы мен практикасында педагогтардың кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру деңгейін анықтау. 9.2. мектепке дейінгі сөйлеуді дамыту мен таным қабілеттерін теориялық және практикалық бағытта білімдерін жетілдіру. |
4. Бағдарламаның мақсаты, мiндеттерi және күтiлетiн нәтижелерi.
Бағдарламаның мақсаты: ерекше бiлiм беру қажеттiлiктерi бар тәрбиеленушiлерге қолдау көрсету үшiн мектепке дейiнгi тәрбие мен оқыту ұйымдарының педагог қызметкерлерiнiң кәсiби құзыретiн арттыру.
Бағдарламаның міндеттері:
- инклюзивті білім беруді реттейтін отандық және халықаралық нормативтік құқықтық актілердің негізгі ережелерін зерделеу және түсіну; мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау тәртібі.
- мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беруді ұйымдастыру ерекшеліктері туралы білімді тереңдету: ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды тәрбиелеу мен тәрбиелеу үшін ерекше жағдайлар жасау, ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалардың қызметі мен қарым-қатынасын ұйымдастыру тәсілдері мен технологиялары;
- психологиялық және педагогикалық ынтымақтастық аясында мектепке дейінгі мекеме мамандары мен отбасы арасындағы серіктестікті ұйымдастыру дағдыларын дамыту.
- мектепке дейінгі ұйымдарда миологопедия, сөйлеуді дамыту, логомассаж, танымдық қабілеттерін дамыту мен тейіптеу білімдерін теориялық және практикалық тұрғыда жетілдіру.
- Миологопедия,миофункционалды бұзылыстар жайлы түсінік қалыптастыру.
-Педагогтердің сөйлеуді дамыту методикаларын меңгеру жұмыстарын ұйымдастыру.
Күтілетін нәтижелер:
Біледі:
- инклюзивті білім беруді реттейтін отандық және халықаралық нормативтік құқықтық актілердің негізгі ережелері; - мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау тәртібі;
- мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беруді ұйымдастырудың ерекшеліктері: ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды тәрбиелеу мен тәрбиелеу үшін ерекше жағдайлар жасау.
Жасай алады:
- мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды ұйымдастыру жағдайында ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқыту үшін сапалы ерекше жағдайлар жасай алады;
- арнайы білім беру бағдарламалары бар балаларды психологиялық-педагогикалық қолдау аясында мектепке дейінгі мекеме мамандары мен отбасы арасындағы әріптестікті қамтамасыз ету.
Қабілеті бар:
- мектепке дейінгі білім беру және оқыту ұйымдарында инклюзивті білім беру ұйымдастырудың түрлі тәсілдері, технологиялары;
- инклюзивті білім беру процесі тиімділігінің критерийлері мен көрсеткіштері.
5. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны.
Бағдарлама 4 модульден тұрады.
1. Қазақстан Республикасында инклюзивтiк бiлiм берудi нормативтiк құқықтық қамтамасыз ету.
2. Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдері.
3. Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті оқытуды ұйымдастыру.
4. Миологопедия.
5. Сөйлеуді дамыту
6. Таным қабілетін дамыту
7. Логомассаж
8. Тейіптеу.
9. Рефлексивті.
Модуль 1. Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беру саласындағы нормативтік құқықтық қамтамасыз ету
|
1.1. Инклюзивті білім беру саласындағы халықаралық нормативтік құқықтық актілер |
Адам құқықтары мен бостандықтары туралы халықаралық құқықтық құжаттар. Мүгедектерге қатысты халықаралық құқықтық құжаттар. БҰҰ-ның білім беру саласындағы кемсітушілікке қарсы конвенциясы (1960), БҰҰ-ның Бала құқықтары туралы конвенциясы (1989), Баршаға арналған білім туралы дүниежүзілік декларация (1990), Ерекше қажеттіліктер бойынша білім беру саласындағы принциптер, саясат және практика туралы Саламанка декларациясы. Саламанка, Испания (1994), БҰҰ Мүгедектердің құқықтары туралы конвенциясы (2006). |
|
1.2. Қазақстан Республикасының заңнамасы және Қазақстан Республикасының инклюзивті білім беру саласындағы нормативтік құқықтық актілері. |
Білім туралы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III Заңы. Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 8 тамыздағы № 345 Заңы. «Мүмкіндігі шектеулі балаларды әлеуметтік, медициналық және педагогикалық түзеумен қамтамасыз ету туралы» Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 11 шілдедегі № 343 Заңы. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне инклюзивті білім беру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 26 маусымдағы № 56-VII Заңы. «Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 249 қаулысы. «Балалардың әл-ауқатының индексін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2022 жылғы 1 ақпандағы № 21-ө өкімі« Инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 1 маусымдағы № 348 бұйрығы. «Мектепке дейінгі, орта білім беру ұйымдарын, сондай-ақ арнайы білім беру ұйымдарын жарақтандыру және жиһаздау нормаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 22 қаңтардағы № 70 бұйрығы. «Мектепке дейінгі және орта білім беру ұйымдарын бейнебақылау жүйелерімен жарақтандыру стандарттары мен талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2019 жылғы 23 қаңтардағы № 49 және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2019 жылғы 23 қаңтардағы № 32 бірлескен бұйрығы. «Қазақстан Республикасында мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз етудің және өмір сүру сапасын жақсартудың 2025 жылға дейінгі ұлттық жоспарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 28 мамырдағы № 326 қаулысы. «Ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 12 қаңтардағы No 4 бұйрығы. |
Модуль 2. Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдері.
|
2.1. Инклюзивті білім берудің стратегиялық бағыттары. |
«Инклюзивті білім» ұғымы. Инклюзивті білім беруді дамыту үшін қолайлы ортаны қамтамасыз ететін институционалдық ортаны жетілдіру. Ерекше бiлiм беру қажеттiлiктерi бар адамдарға сапалы бiлiм берудiң қол жетiмдiлiгiн қамтамасыз ету жөнiндегi ғылыми-педагогикалық негiздер мен кадрларды, оқу-әдiстемелiк әлеуеттi қалыптастыру. Мектепке дейiнгi балаларды ерте диагностикалау және түзеу-педагогикалық қамтамасыз ету жүйесiн дамыту. |
|
2.2. Инклюзивті білім берудің мақсаты мен негізгі міндеттері. |
Барлық санаттағы адамдардың сапалы білім алуға тең құқықтарын іске асыру. - инклюзивті білім берудің нормативтік-құқықтық, ұйымдастырушылық-экономикалық негіздері мен тетіктерін жетілдіру; - инклюзивті білім беруді дамытудың әдіснамалық-педагогикалық негіздерін жетілдіру (оқу жоспарлары мен бағдарламаларын, оқулықтарды, оқу-әдістемелік кешендерді бейімдеу және өзгерту, оқу жетістіктерін бағалаудың критерийлерге негізделген жүйесін енгізу); - оқушыларды дараланған түзеу, педагогикалық және әлеуметтік психологиялық қолдауды жүзеге асыру, жайлы білім беру ортасын құру; - қолжетімді «кедергісіз орта» құру; - инклюзивті білім беруді жүзеге асыратын білім беру ұйымдарының штат санын арттыру; - инклюзивті білім беру саласындағы қолданбалы ғылыми зерттеулердің нәтижелері. |
|
2.5. Инклюзивті білім берудің көрсеткіштері мен тиімділігін бағалау. |
Инклюзивті білім берудің тиімділігін бағалау индикаторлары: «Қоршаған ортаның сапасы», «Қамту сапасы», «Қосу деңгейі», «Жайлылық деңгейі». |
|
2.6. Инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдерін іске асыру тетіктері. |
Әдіснамалық және оқу-әдістемелік қамтамасыз ету. Кадрлармен жасақтау. Материалдық-техникалық қамтамасыз ету. Ақпараттық қамтамасыз ету. Іске асырудың негізгі шарттары. |
Модуль 3. Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беру ұйымдары.
|
3.1. «Ерекше білім беру қажеттіліктері» ұғымы. Мектепке дейінгі ұйымдардағы ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау. |
«Ерекше білім беру қажеттіліктері» ұғымы. Ерекше бiлiм беру қажеттiлiктерi бар балалар топтарының ерекшелiктерi. Мектепке дейiнгi ұйымдардағы ерекше бiлiм беру қажеттiлiктерiн бағалау тәртiбi. |
|
3.2. Мектепке дейінгі инклюзивті білім беру қағидаттары. |
Жеке тәсіл принципі. Баланың дербес қызметін қолдау қағидаты. Оның барлық қатысушыларын оқу процесіне белсенді тарту қағидаты. Бейіндік тәсілдің принципі. Білім беру және тәрбие процестерін ұйымдастырудағы өзгергіштік қағидаты. Отбасымен серіктестік қағидаты. Балабақшаның білім беру моделін серпінді дамыту қағидаты. |
|
3.3. Ерекше қажеттіліктері бар балаларды оқу процесіне қосу модельдері. |
Өтемдік үлгідегі балабақшалар. Біріктірілген үлгідегі балабақшалар. Қызмет көрсетулер құрылған балабақшалар ("Лекотека", "Ерте араласу қызметтері", "Консультациялық орталық"). Қысқа мерзімді топтары бар жаппай балабақшалар. Инклюзивті топтар құрылатын жаппай балабақшалар. |
|
3.4. Бейімделген оқу жоспары. Оқытудың жеке бағдарламаларын жасау, оларды іске асыру. |
Бағдарламалау принциптері. Бағдарламаның құрылымы, мақсаты, мiндеттерi, күтiлетiн нәтижелерi. Бағдарламаның орындалуын бақылау. |
|
3.5. Балабақшада инклюзивті практиканы енгізу тәуекелдері. |
Үстірт немесе формальды қосу. Әрекетсіздік тәуекелдері. «Жабайы», «стихиялы», бақылаусыз қосылу. |
|
3.6. Мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқыту үшін ерекше жағдайлар жасау. |
Ұйымдастырушылық және педагогикалық жағдайлар. Инклюзивтiк бiлiм берудi ресурстық қамтамасыз ету: - Қаржы-экономикалық жағдайлар. - Материалдық-техникалық қамтамасыз ету. - Оқу-тәрбие процесiн бағдарламалық және әдiстемелiк қамтамасыз ету. - Кадрлық жасақтау. Инклюзивті тәсілді іске асыратын оқытушылар мен мамандардың кәсіби біліктілігі. Балалар бақшасында ерекше мұқтаждықтары бар балаларды психологиялық және педагогикалық қолдау. Ақпараттық қамтамасыз ету. Әлеуметтік әріптестермен өзара іс-қимыл. |
|
3.7. Балабақшадағы инклюзивті процесті басқару құрылымы. |
Алқалы органдардың қызметі. Ата-аналар комитеті. Инклюзивті топтардың бейіндік командалары. Қызметкерлердің командалық жұмысы. Ерекше қажеттіліктері бар балаларды психологиялық-педагогикалық қамтамасыз етуде мұғалімдердің, мамандардың және ата-аналардың функцияларын анықтау. |
|
3.8. Мектепке дейінгі ұйым практикасында инклюзивті процесті психологиялық және педагогикалық қамтамасыз ету моделі. |
Психологиялық және педагогикалық қамтамасыз етудің негізгі ұғымдары мен принциптері. Олардың инклюзивті білім беру міндеттеріне «қолданылуы». Психологиялық және педагогикалық қамтамасыз етудің құрылымы мен негізгі компоненттері. Инклюзивті практика субъектілерінің сипаттамасы. Инклюзивті білім беруді психологиялық және педагогикалық қамтамасыз ету процесін модельдеудің жалпы тәсілдері. Инклюзивті процесті психологиялық және педагогикалық қамтамасыз етудің негізгі кезеңдері мен ерекшеліктері. |
|
3.9. Инклюзивті топта инклюзивті білім беру мазмұнын енгізу технологиялары мен нысандары. |
Білім беру сабағының нысаны мен мазмұнының критерийі бойынша технологиялар: оқу, әлеуметтік-мәдени, дене тәрбиесі. Білім беру процесін даралайтын технологиялар. Деңгейді саралау технологиясы. Функционалдық дифференциация технологиясы. Аралас дифференциация технологиясы (құрама топтар моделі). Оқудағы және мінез-құлықтағы қиындықтарды түзету технологиялары. «Есту қабілеті бұзылған балаларда сөйлеу есту және сөйлеу байланысын қалыптастыру және дамыту жүйесі» психо-педагогикалық технологиялары (Э. И. Леонхард жүйесі). AAC (Альтернативті толықтырылатын байланыс) технологиясы. Балалардың әлеуметтік (өмірлік) құзыреттерін дамытуға бағытталған технологиялар. Әлеуметтік ойын технологиялары. Жетістіктерді инклюзивті тәсілмен бағалау технологиялары. Нысандар: мамандармен жеке сабақтар, арнайы ұйымдастырылған ортадағы белсенді іс-қимылдар (топтық үй-жайда, арнайы жабдықталған үй-жайларда еркін ойнау, серуендеу), басқа балалармен микрогруппалардағы бірлескен іс-шаралар мен ойындар, тамақтану, күндізгі ұйқы, маңдайалды сабақтар, балалар-ата-аналар топтары, мерекелер, жарыстар, экскурсиялар, демалыс жорықтары. Дидактикалық ойындар (Ғарыштағы бағдарды дамытуға бағытталған ойын «Мен қарап, табамын», Жорамал ойындары, «Геометриялық мозаика», «Түс бойынша ортасын таңдау», «Ауа райы болжамы», «Телефондағы диалог», «Кішкентай рак», «Шақыру» т.б.). Логоргитмика, Тыныс алу және артикуляция гимнастикасы. Ритмопластика. Музыкалық ойындар. Ертегі терапиясы. Арт-терапия. Балаларға арналған Зумба. |
|
3.10. Әртүрлі санаттағы мүгедек балалармен біріккен топтарда жұмыс істеу ерекшеліктері. |
Есту қабілеті бұзылған балалар. Көру қабілеті бұзылған балалар. Сөйлеу бұзылыстары бар балалар. Тірек-қимыл аппараты бұзылған балалар. Ақыл-ойы тоқтап қалған балалар. Ақыл-ойы тоқтап қалған балалар. Мінез-құлық және қарым-қатынас бұзылыстары бар балалар. Психофизикалық дамуының күрделі бұзылулары бар, күрделі ақаулары бар балалар. Әр санаттың психологиялық және педагогикалық ерекшеліктері. Әрбір 16-санат бойынша объектілік-кеңістіктік ортаны ұйымдастыру. Әр санат бойынша балабақшадағы стратегиялар. |
|
3.11. Мектепке дейінгі ұйым мамандары мен отбасы арасында серіктестікті ұйымдастыру. |
Тәрбиеленушілердің ата-аналарымен конструктивті өзара іс-қимыл моделі. ООО бар балалардың ата-аналарымен жұмыс істеу қағидаттары. 1-кезең – өзара таным. 2-кезең – өзара түсіністік. 3-кезең – өзара қарым-қатынастар мен өзара іс-қимыл. Ата-аналардың психологиялық-педагогикалық тәрбиесi мен ақпараттық қамтамасыз ету. Ата-аналардың «ерекше балаларды» тәрбиелеуде жіберетін қателіктері: асыра сілтеушілік, балаға жауапкершілік жүктеу, баланың мүмкіндіктерін асыра бағалау, ауру ойларын ояту, баламен бірге өсіп-өну, баланың құндылығын жоғалту. Ата-аналармен жұмыс істеу бағыттары. Отбасымен жұмыстың жеке нысандары (отбасын зерттеу, сауалнамалар, сауалнамалар, диагностикалық әдістер, кеңес беру) және отбасымен жұмыстың топтық нысандары (ашық есік күні, ата-аналар жиналысы, тренингтер, қонақтар, дөңгелек үстелдер, бірлескен мерекелер және т.б.). |
|
3.12. Инклюзивті білім беруді жүзеге асыру кезінде балабақша қызметінің тиімділігін бағалау. |
Тиімділікті бағалаудың әртүрлі бағыттары. Қосу қағидаттарына сәйкес инклюзивті білім беру процесі тиімділігінің критерийлері, көрсеткіштері мен көрсеткіштері. Статистикалық көрсеткіштер бойынша зерттеулер жүргізу. Мектепке дейінгі білім беру ұйымында ресурстармен қамтамасыз ету бөлігінде инклюзивті білім беруді іске асыру тиімділігінің критерийлері: 1) тәрбиеленушілерді арнайы білім беру бағдарламаларымен қамтамасыз етудің белгілі бір тетігін құру және енгізу; 2) нақты мектепке дейінгі білім беру мекемесінде инклюзивті білім беруді іске асыруды реттейтін жергілікті нормативтік құқықтық базаның жеткілікті болуы; 3) ерекше жағдайлар жасау процесін дараландыруға мүмкіндік беретін құжаттың болуы және мектепке дейінгі мекеменің даму тапшылығын еңсерудің кешенді тәсілі; 4) білім беру қатынастарының барлық қатысушылары үшін балабақшада инклюзивті практиканы енгізу туралы ақпараттың ашықтығы мен қолжетімділігі; 5) мектепке дейінгі білім беру ұйымында инклюзивті 17 практиканы өрістету үшін қажетті құрылымдардың болуы: психологиялық-педагогикалық қамтамасыз ету қызметі және психологиялық-педагогикалық кеңес; 6) ерекше жағдайларды іске асыру үшін қажетті кадр ресурстарының және олардың құзыреті деңгейінің болуы; 7) топтағы, сондай-ақ жалпы балабақшадағы ерекше қажеттіліктері бар тәрбиеленушілердің ерекше қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып ұйымдастырылған даму пәндік-кеңістіктік орта. Тиімділікті бағалау нысандары: әкімшілік бақылау, өзін-өзі бақылау, өзін-өзі бағалау және педагогикалық процеске әрбір қатысушының қызметін өз бетімен талдау. |
Модуль 4 Миологопедия.
Миологопедия дегеніміз – миофункционалды бұзылыстармен түзете дамыту жұмыстарын атқаратын логопедияның бір саласы. Миофункционалды бұзылыстар – бұл тыныстау, шайнау,жұту, тістестіру(окклюзия),арқаны ұстау бұзылыстары. Бұзылыстарды анықтау үшін ең алдымен диагностика жүргізіледі, диагностика барысында баланың жалпы онтогенез бойынша ему,жұту,шайнауын анықтау. Практика жүзінде артикуляциялық аппаратының бұзылыстарын анықтау.
Миофункционалды бұзылыстарға не жатады?
Балада жұтуы,шайнауы,тыныстауы,тіл жүгені қысқа болуы, тістестіру бұзылыстары.
Миофункционалды бұзылыстар неден пайда болады?
Жаман әдеттер(соска,саусақ соруы), имунитеттің төмен болуы мф бұзылыстарды тудырады, ЛОР патологиялар(аденоидид, фарингит,ринит,синусит), қосымша тағамның кеш еңгізілуі,қатты тамақтың бала рационына еңгізбеу.
Тілдің позициясының дұрыс қалпында тұруын қадағалау.
Егер баланың тілі дұрыс емес позицияда болса барлық МФ бұзылыстар туындайды.
Ауыз жабық кезде ілдің позициясы үстіңгі тістің артында (альвеола) тиіп тұруы керек,ал тілдің беті таңдайға тиіп тұруы. Бұл тілдің қалыпты позициясы. Егер тіл астыда жататын болса, барлық МФ бұзылыстар туындайды және баланың сөйлеуіне тікелей әсерін тигізеді.
Жұту рефлексін қалпына келтіру үшін тілдің позициясын қалпына келтіру керек.
Арнайы жаттығулар мен миогимнастика қарастырылған.
Жұтудың екі типі болады: Соматикалық және инфантильді. Соматикалық жұту бұл қалыпты(дұрыс)жұту типі. Инфантильді жұту кезінде бала сусын,тағам шайнап жұтқан кезде барлық артикуляциялық бұлшықеттер тартылып,жиырылып жұтуға кедергі жасайды.
Жұтуды қалпына келтірудегі жаттығулар: қатты,жұмсақ таңдайды қатайту арқылы жүзеге асады.
Жөтелу имитациясын келтіру.
Тілдің саңырау құлақ жаттығуымен таңдайға жабсыру.
Тыныстау.
Тыныстау Миофункционалды бұзылыстардың фундаменті.
Тыныстаудың екі түрі болады.
Ауызбен және мұрнымен тыныстау.
Мұрнымен тыныстау бұл физиологиялық тыныстаудың қалыпты түрі.
МФ бұзылыстардың бар болғанын растайтын ең алғаш белгі бұл АУЫЗБЕН ТЫНЫСТАУ.
Ауызбен тыныстау неден пайда болады? ЛОР патологиялар мен артикуляциялық аппаратнының айналмалы бұлшықетінің тонусы төмен болған кезде.
Артикуляциялық аппаратының айналмалы бұлшықетінің тонусы төмен болған кезде логомассаж,миогимнастика, тейіптеу техникаларын қолдану арқылы қалпына келтіреді.
Тыныстауды дамытуға арналған жаттығулар қарапайым заттардан тұрады.
Шар үрлеу, қауырсын үрлеу. Тыныстау гимнастикасы.
Тыныстау гимнастиканы орындау барысында ең басты мұрнымен тыныс алады,ауызбен шығару дағдыларын ұстану.
Шайнау.
Миофункционалды бұзылыстардың бірі шайнау.
Шайнаудың бұзылыстарының белгілері:
Қатты тамақтарды шайнамай жұта салуы.
Алдыңғы тістермен тамақтарды ұсақтауы.
Шайнаған кезде ауызы ашық тұрады.
Шайнау барысында сілекейдің ауыз бұрыштарына жтиналып қалуы.
Шайнау бұлшықетінің спазмы кезінде бала ауызын ашуға қиналады,жақпен еркін қозғалтуы қиынға соғады.
Шайнау қалыпты жағдайда
Шайнаған кезде екі жақ үйкеленеді және соматикалық жұтумен аяқталады.
Шайнауды қалпына келтіру үшін бала рационына қатты тамаұтарды еңгізу тиіс.
Логопедиялық граббер қолдану арқылы шайнау бұлшықеттерін қатайту.
Әр жақпен он реттен шайнау.
Арқаны дұрыс ұстау.
Егер балада МИОДИНАМИКАЛЫҚ ТЕПЕ-
ТЕҢДІК сақталмаған жағдайларда тіс жақ бұзылыстарына алып келеді.
Миодинамикалық тепе-теңдік дегеніміз адам бойындағы бас,иық,бел,аяқ(өкше) бір деңгейде болуы тиіс. Егер баланың басы немесе арқа бұзылыстары (алдыға,артқа)шығып тұруы байқалған жағдайларда постурацияға әсерін тигізеді.
Мысалы тіс жақ бұзылыстары тістестірудің дұрыс болмауын тудырады.
Тістестіру бұзылыстары:
Мезиалды –астыңғы тіс жақ алдыға шығып тұруы.
Дисталды -алдыңғы тіс жақтың алдыға шығып тұруы.
Ашық тістестіру –алдыңғы тіс жақтарының арасындағы ашық,домалақ алшақтық.
Терең тістестіру –үстіңгі тіс жағы астыңғы тіс жақтарды шамадан тыс жауып тұруы.
Тістестіру бұзылыстары арқаны дұрыс ұстаумен тығыс байланысты.
Тістестіру бұзылытсары кезінде ортодонт маманының көмегіне жүгінген жөн.
Сөйлеуді дамыту.
Сөйлеуді дамыту мектепалды топтарында.
Мақсаты:
Сөздер мен фразаларды дұрыс дыбыстау.
Сөздік қорды дамыту;
Сурет бойынша ойын жеткізу;
Тілдік нормаларды сақтай отырып, түрлі қарым қатынас жағдаяттарына қатысу.
Мектеплды даярлық тобында сөйлеуді дамыту арқылы қазақ тілін оқытуда баланың психологиялық ерекшеліктерін ескеру.
Алғашқы саты сөйлеуге дейінгі кезең. Бұл кезең баланың айлығынан он бір айға дейінгі сатысы деп аталады.екінші саты баланың алғашқы тілінің шығу кезеңі он бір ацдан батап бір жыл жеті ай,а дейінгі аралық.
Үшінші сатыда бала тілдің грамматикасын меңгере бастайды. Бұл кезең үш жасқа дейінгі уақытта қамтып, бүлдіршін сөздердің мән мағынасын және қолданылуын жеке сөздердің қызметін де түсіне алады.
Баланың сөйлеуі дүниетанымының өсуі мен қоршаған дүниемен байланысты. Сондықтан бала тілін дамытуға қатысты ғалымдардың зерттеулерінде қоршаған ортамен таныстыруды негізгі нысан ретінде алып отыр. Тілді дамыту арқылы ой дамытылады, ойдың дамуы тілдің дамуына әсер ететініне психологтар дәлелдегені белгілі. Сондықтан бала тілін дамытуда оның ойын да дамытуға аса мән беріледі.
Сөйлеуді дамытуда ең алдымен қарапайым заттардан батап қиынға өту жөн№
Қарапайым карточкалармен,муляждармен жануарлардың дыбыстарын дыбыстау.
Үй жануарларынан бастаймыз.
Қарапайым бір буынды сөздерді айтып қайталауға дағдыландыру.
Доп,күн,нан,су суреттерін көрсету арқылы дыбыстарын қайталауға ынталандыру.
|
Ұйымдастырылған оқу қызметінің тақырыбы: |
Мақсаттары: |
|
1.Кел балақай, үйренейік. |
1.1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 1.2 қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 1.3 берілген тақырып аясында диалогке қатысу. |
|
2.Үй жануралары |
2.1. 1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 2.2.берілген тақырып аясында диалогке қатысу. 2.3 |
|
3.Менің отбасым. |
3.1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 3.2Қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 3.3.берілген тақырып аясында диалогке қатысу. 3.4. өз тәжірибесі негізінде әңгіме құрастыру. 3.5 ауыспалы мағынадағы сөздержі түсіну және оларды сөйлегенде қолдану. |
|
4. Менің досым |
4.1.Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 4.2.Қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 4.3.Берілген тақырып аясында диалогке қатысу 4.4. ауыспалы мағынадағы сөздержі түсіну және оларды сөйлегенде қолдану.
|
|
5. Жыл мезгілдері |
5.1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 5.2Қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 5.3.берілген тақырып аясында диалогке қатысу. 5.4 өз тәжірибесі негізінде әңгіме құрастыру. 5.5 ауыспалы мағынадағы сөздержі түсіну және оларды сөйлегенде қолдану.
|
|
6. Орман жануарлары |
6.1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 6.2Қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 6.3.берілген тақырып аясында диалогке қатысу. 6.4 өз тәжірибесі негізінде әңгіме құрастыру. 6.5 ауыспалы мағынадағы сөздержі түсіну және оларды сөйлегенде қолдану. 6.6. тақырып бойынша әгіме мазмұнын болжау. 6.7 тақырып бойынша сызба,суреттер қолдану арқылы жеткізу. |
|
7. Бағдаршам -көшедегі көмекші. |
7.1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 7.2 қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 7.3 берілген тақырып аясында диалогке қатысу. |
|
8. Көліктер және оның түрлері. |
8.1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 8.2Қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 8.3.берілген тақырып аясында диалогке қатысу. 8.4 өз тәжірибесі негізінде әңгіме құрастыру. 8.5 ауыспалы мағынадағы сөздержі түсіну және оларды сөйлегенде қолдану. 8.6. тақырып бойынша әгіме мазмұнын болжау. 8.7 тақырып бойынша сызба,суреттер қолдану арқылы жеткізу. |
|
9. Жеміс-жидектердің пайдасы. |
9.1Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. 9.2Қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. 9.3.берілген тақырып аясында диалогке қатысу. 9.4 өз тәжірибесі негізінде әңгіме құрастыру. 9.5 ауыспалы мағынадағы сөздержі түсіну және оларды сөйлегенде қолдану. 9.6. тақырып бойынша әгіме мазмұнын болжау. 9.7 тақырып бойынша сызба,суреттер қолдану арқылы жеткізу. |
|
10. Өскенде кім болам? |
Сөздер мен фразалардағы дыбыстарды дұрыс дыбыстау. Қарым қатынастағы түрлі жағдаяттарға әдептілік сөздерін қолдана білу. Берілген тақырып аясында диалогке қатысу. Өз тәжірибесі негізінде әңгіме құрастыру. ауыспалы мағынадағы сөздержі түсіну және оларды сөйлегенде қолдану. Тақырып бойынша әгіме мазмұнын болжау. Тақырып бойынша сызба,суреттер қолдану арқылы жеткізу. |
Логопедиялық массаж.
Логомассаж – бұл артикуляциялық аппараттың (бет, бас, мойын, тіл,ерін, таңдай) жұмысына қатысатын бұлшықеттерге саусақтармен немесе арнайы құрылғылармен (зондтар, шпательдер, саптамалар) тікелей әсер ету әдісі. Оның мақсаты – бұлшықет тонусын қалыпқа келтіру
Бұлшықет тонусына қарай логомассаж техникалары бөлінеді.
Бұлшықет тонусы төмен болған кезде (гипотонус) жандандыру массаж техникаларын қолдану арқылы логопедиялық массаж жүзеге асады.
Бұлшықет тонусы жоғары (гипертонус) болған кезде босансыту массаж техникаларын қолданамыз.
Логопедиялық массажға қарсы көрсетілімдер.
-Жұқпалы немесе соматикалық аурулар;
-Конъюктивит;
-Қабыну процесстері;
-терідегі бөртпелер;
-Герпес;
-Бассүйек қысымының жоғарылауы;
-Стоматологиялық инфекциялар;
-Эпилепсиялық синдром жоғары болуы;
Логомассаж сеансы қалай өтеді.
Мамандандырылған құралдар, құрылғылар мен массажерлер, зондтар дәстүрлі сөйлеу терапиясымен салыстырғанда сабақтардың тиімділігін едәуір арттырады.
Логомассаж жасау кезінде гигиенасының барлық қағидалары сақталуы тиіс. Барлық жабдықтар бір реттік немесе әр сабақтан кейін міндетті медициналық стерилизациядан өтеді. Массаж жасау кезінде маман бір рет қолданылатын қолғаптарды және тек стерильді құралдарды қолданады.
Тейптеу.
Тейп-созылмалы лента. Баланың немесе ересек адамның денесіне арнайы әдістермен жабыстырылатын зат.
Адамның денесінде әртүрлі рецепторлар орналасады. Осы рецепторлардың бұзылуы салдарынан баланың бойында әртүрлі бұзылыстар пайда болады. Мысалы: бұлшықеттің нипертонусы немесе гипотонусы . бұ бұзылыстар баланың сөйлеуіне тікелей әсерін тигізеді. Бұндай бұзылысатрды жою мақсатында тейіптеу техникаларын қолданамыз.
Алдымен логомассаж жасалады.
Тейптеу әдісі арқылы баланың бұлшықеттеріне қосалқы түзету жапсырма әдісін қолданылады. Бала денесінде қанша уақыт тұрса,сонша әсерін береді.
Тейп жабыстырылған күйде бала денесінде кемінде екі сағат тұру керек.
Егер балада тейп лентасына аллергиялық реакция болған жағдайда тейп жабыстыруды тоқтату тиіс.
4.1. Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беру теориясы мен практикасында педагогтардың кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру деңгейін анықтау.
Миологопедия,логомассаж,сөйлеуді дамыту,тейптеу тақырыптары бойынша әдіс-тәсілдерді практика жүзінде қолдануын қадағалау.
Қорытынды тестілеу.
-Инклюзивті білім беру ортасы – білім беру процесінің барлық субъектілерінің өзін-өзі тиімді дамыту мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін білім беру ортасының түрі.
- Мұғалімнің инклюзивті толеранттылығы – әлеуметтік және кәсіби өзара әрекеттестік пен қарым-қатынастың негізін құрайтын, «басқа» оқушыны сол күйінде түсінуге, тануға, қабылдауға ұмтылысы мен қабілетінен көрінетін мұғалім тұлғасының ерекше әлеуметтік-психологиялық сапасы. тәрбиелік қатынастар жүйесінде.
- Кіріктірілген білім беру – дамуында кемістігі бар баланы бөлек емес, басқа балалармен бірге оқытатын білім беру моделі. - Кіріктірілген білім беру – бұл жалпы білім беру жүйесіндегі мекемелерде психофизикалық дамуында әртүрлі ақаулары бар балаларды қалыпты дамып келе жатқан балалармен бірге оқыту және тәрбиелеу.
Түзету педагогикасы – педагогикалық білімнің саласы, оның пәні тұлғаның әлеуметтік-психологиялық бейімделуінің бұзылуын педагогикалық әдістермен дер кезінде диагностикалауды, алдын алуды және түзетуді қамтамасыз ететін жағдайлар жүйесін оқу тәжірибесіне әзірлеу және енгізу болып табылады. олардың дамудың жас кезеңдеріне сәйкес әлеуметтік рөлдерді меңгеру және оқудағы қиындықтары.
Коррекциялық психология – баланың психоәлеуметтік дамуының баяулауында немесе айқын ерекшелігінде көрінетін, оның әлеуметтік-әлеуметтік дамуын қиындататын факторлардың әртүрлі топтарының (органикалық немесе функционалдық сипаты) әсерінен ең алдымен балалық және жасөспірімдік кезеңде пайда болатын ерекше жағдайларды зерттейтін психология саласы. психологиялық бейімделу және білім беру кеңістігіне қосу және одан әрі кәсіби өзін-өзі анықтау.
- Арнайы білім беру қажеттіліктері - бұл көмек пен қызметтерге деген қажеттіліктер
оқу-тәрбие процесінде ерекше қабілеттердің нәтижесінде туындайтын немесе
туа біткен немесе жүре пайда болған бұзылулардың, сондай-ақ әлеуметтік ортаның қолайсыз факторларының салдары ретінде. Арнайы білім беру қажеттіліктерін бағалау білім алу үшін қажетті арнайы шарттарды анықтау.
Психологиялық-педагогикалық қолдау – бұл мұғалімдер мен мамандардың жүйелі ұйымдастырылған қызметі, оның барысында әлеуметтік-
баланың мүмкіндіктері мен қажеттіліктеріне сәйкес табысты оқуы мен дамуы үшін психологиялық-педагогикалық жағдайлар;
- Психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация (ПМПК) – балаларды тексеріп, кеңес беретін, ерекше білім беру қажеттіліктері мен білім алудың ерекше шарттарын бағалайтын, білім беру бағдарламасын анықтайтын, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі балаларды арнайы психологиялық-педагогикалық қолдауға жіберетін білім беру ұйымы.
мүмкіндіктер.
-Кәсіби құзіреттілік – бұл әрекетке дайын болу
педагогикалық іс-әрекет, оның еңбекке қатынасы, жеке қасиеттері, сондай-ақ өз жұмысын жаңа, шығармашылықпен түсінуге ұмтылысы; - инклюзивті білім беруді ресурстық қамтамасыз ету – бұл әлеуметтік сұранысты барынша қанағаттандыруға қол жеткізетін, ресурстарды құру және тиімді пайдалану процестерінің, механизмдерінің және құралдарының жүйесі, ол алға қойылған әлеуметтік және білім беру мақсаттарына қол жеткізуден және білім беру мен білім беруде нәтижелер алудан тұрады. ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды тәрбиелеу.
Қысқартылған (бейімделген) оқу жоспары – мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты (оқушы) негізінде құрастырылған оқу жоспары. оқушының жеке мүмкіндіктерін ескеру
Әлеуметтену – индивидтің әлеуметтік тәжірибені, әлеуметтік байланыстар мен қатынастар жүйесін ассимиляциялау және белсенді жаңғырту процесі.
Психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету мамандары – бұл жағдайды зерттейтін, білім беру ұйымының басшысына хабарлайтын, әлеуметтік-психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің нысандары мен әдістерін айқындайтын, құқықтарды ескере отырып, алынған мәліметтердің құпиялығын сақтайтын психологиялық қызмет қызметкерлері. және студенттер мен оқушылардың қызығушылықтары.
- білім беру жағдайларын, оның ішінде білім беру, сондай-ақ арнайы, жеке дамыту және түзету-дамыту оқу бағдарламалары мен әдістерін, техникалық, тәрбиелік және басқа да құралдарды, өмір сүру ортасын, психологиялық-педагогикалық қамтамасыз етуді, медициналық, әлеуметтік және басқа қызметтерді қоса алғанда, алу үшін арнайы шарттар. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдардың (балалардың), сондай-ақ мүмкіндіктері шектеулі балалардың білім беру бағдарламаларын меңгеруі мүмкін емес
3. Бағдарламаның тақырыбы
1 модуль Инклюзивті білім беруді нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету
Модуль 2 Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдер
Модуль 3 Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беруді ұйымдастыру
1.1. Инклюзивті білім беру саласындағы халықаралық ережелер
1.2. Қазақстан Республикасының заңнамасы және Қазақстан Республикасының инклюзивті білім беру саласындағы құқықтық актілері.
2.1. Инклюзивті білім берудің стратегиялық бағыттары.
2.2. Инклюзивті білім беруді дамытудың мақсаты мен негізгі міндеттері.
2.3. Инклюзивті білім беруді дамытудың принциптері. 2.4. Инклюзивті білім беру тиімділігінің көрсеткіштері мен бағалаулары.
3.1 «Арнайы білім беру қажеттіліктері» түсінігі. Ерте жастағы балалар жағдайында ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау.
3.2 Мектепке дейінгі инклюзивті білім берудің принциптері. 3.3 Ерекше қажеттіліктері бар балаларды білім беруге қосу үлгілері
оқу процесі. 3.4. Бейімделген оқу бағдарламасы. Құрастыру
жеке оқыту бағдарламалары және оларды жүзеге асыру. 3.5. Балабақшада инклюзивті тәжірибені енгізудің тәуекелдері.
3.6. Мектепке дейінгі ұйымдарда ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқыту үшін арнайы жағдайлар жасау.
3.7. Балабақшадағы инклюзивті үдерісті басқару құрылымы. Ерекше білім беруді қажет ететін балаларды психологиялық-педагогикалық қолдауда педагогтардың, мамандардың және ата-аналардың функцияларын анықтау.
3.8. Мектепке дейінгі ұйым тәжірибесіндегі инклюзивті үдерісті психологиялық-педагогикалық қолдау моделі.
3.9. Инклюзивті топта инклюзивті білім беру мазмұнын жүзеге асырудың технологиялары мен
3.10. Біріктірілген топтарда әртүрлі санаттағы ерекше қажеттіліктері бар балалармен жұмыс істеу ерекшеліктері.
3.11. Серіктестіктерді ұйымдастыру
мектепке дейінгі және отбасы мамандары.
3.12. Инклюзивті білім беруді енгізудегі балабақша қызметінің тиімділігін бағалау.
4.1. Мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім берудің теориясы мен тәжірибесінде педагогтардың кәсіби құзыреттілігінің даму деңгейін анықтау.
Модуль 4 Рефлексиялық
4. Бағдарламаның мақсаты, міндеттері және күтілетін нәтижелері.
Бағдарламаның мақсаты: ерекше білім беру қажеттіліктері бар білім алушыларға қолдау көрсету үшін мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдары педагогтарының кәсіби құзыреттілігін арттыру.
Бағдарламаның мақсаттары:
инклюзивті білім беруді реттейтін отандық және халықаралық нормативтік құқықтық актілердің негізгі ережелерін зерделеу және түсіну; ұйымдардағы арнайы білім беру қажеттіліктерін бағалау тәртібі. В мектепке дейінгі мекеме
мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беруді ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы білімді тереңдету: ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды тәрбиелеу мен оқыту үшін арнайы жағдайлар жасау, білім беру қажеттіліктері бар балалардың іс-әрекеті мен қарым-қатынасын ұйымдастыру тәсілдері мен технологиялары; Арнайы
ерекше білім беруді қажет ететін балаларды психологиялық-педагогикалық қолдау шеңберінде мектепке дейінгі мекеме мамандары мен отбасының серіктестік қарым-қатынасын ұйымдастыру дағдыларын дамыту.
Күтілетін нәтижелер:
Білу:
инклюзивті білім беруді реттейтін отандық және халықаралық нормативтік құқықтық актілердің негізгі ережелерін;
мектепке дейінгі ұйымдардағы ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау тәртібін;
мектепке дейінгі ұйымдарда инклюзивті білім беруді ұйымдастырудың ерекшеліктері мен ерекшеліктері: ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды тәрбиелеу мен оқыту үшін ерекше жағдайлар жасау.
Педагогтердің жаңа методикаларды меңгеру мен қолдану қажеттіліктеріне аса назар аудару.