«Кинематика және динамика» бөлімдерінен жоғары деңгейлі есептерді шығарудың оңтайлы әдістері

БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ

Қазақ және орыс тілдерінде оқытатын
жалпы орта білім беру ұйымдарының физика пәні мұғалімдерін оқытуға арналған

«Кинематика және динамика» бөлімдерінен жоғары деңгейлі есептерді шығарудың оңтайлы әдістері

педагогтердің біліктілігін арттыру курстары

МАЗМҰНЫ

Бөлім 1. Жалпы ережелер 3

Бөлім 2. Глоссарий 5

Бөлім 3. Бағдарлама тақырыбы 7

Бөлім 4. Бағдарламаның мақсаты, міндеттері және күтілетін 9

нәтижелер

Бөлім 5. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны 10

Бөлім 6. Оқу процесін ұйымдастыру 12

Бөлім 7. Бағдарламаны оқу-әдістемелік қамтамасыз ету 15

Бөлім 8. Оқу нәтижелерін бағалау 15

Бөлім 9. Курстан кейінгі сүйемелдеу 16

Бөлім 10. Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі 17

1. Жалпы ережелер

Ұсынылып отырған педагогтердің білікітілігін көтеру білім беру бағдарламасы (әрі қарай Бағдарлама) Қазақстан Республикасы ағарту Министрінің 3 тамыз 2022 жылы № 348 бұйрығымен бекітілген негізгі орта және жалпы орта білімнің Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына (нормативті хұқықтық актілерді тіркеудің мемлекеттік Реестрінде тіркелген, №29031) және Білім және ғылым Министрі міндетін атқарушының 16 қыркүйек 2022 ж. №399 бұйрығымен жалпы білім беру пәндерінің Үлгілік оқу бағдарламасына (ҚР Әділет Министрлігінде тіркелген, 23 қыркүйек 2022 ж., №29767) сәйкес жасалған.

Бағдарлама орта мектептің физика пәні мұғалімдеріне арналған және олардың пәндік-әдістемелік құзыреттілігін жетілдіруге бағытталған.

Мұғалімнің пәндік-әдістемелік құзыреттілігінің мазмұны білім беру сапасын анықтайтын маңызды факторлардың бірі. Мұғалімнің пәндік-әдістемелік құзыреттілігі деп оқытылатын пәндер бойынша білімдер жиынтығы, ол бойынша заманауи зерттеулердегі бағдарлау деңгейі; оқыту әдістемесін меңгеру және нақты оқу үдерісіне қажетті технология мен әдістеме жасай немесе таңдай білу.

Білім беру бағдарламасы үшін физиканың «Кинематика» бөлімінің таңдалуы маңызды, себебі ол қозғалыс ұғымын түсінудің негізін қалайды және күрделірек тақырыптарды меңгеруге қажетті алғашқы білімдерді береді. Бұл бөлімнің маңыздылығын келесі аспектілермен негіздеуге болады:

1. Негізгі қозғалыс ұғымдарын үйрету: Кинематика арқылы оқушылар орын ауыстыру, жылдамдық және үдеу сияқты негізгі ұғымдармен танысады. Бұл физиканың іргелі түсініктерін игеру үшін маңызды.

2. Математикалық есептеулерді дамыту: Кинематика қозғалысты сандық тұрғыдан сипаттауға, графиктер құруға, теңдеулерді шешуге үйретеді. Мұндай дағдылар физикада ғана емес, жалпы логикалық ойлауды жетілдіруге көмектеседі.

3. Тәжірибелік мәні: Кинематика және динамика заңдылықтарын түсіну күнделікті өмірде маңызды. Мысалы, көлік қозғалысын болжау, себептерін анықтау немесе лақтырылған заттардың траекториясын анықтау сияқты жағдайлар өмірмен байланысын көрсетіп, пәнге деген қызығушылықты арттырады.

4. Динамиканы оқуға дайындық: Кинематика — динамика бөлімін игерудің алғашқы сатысы, мұнда қозғалыстың себептері мен күштер зерттеледі. Сондықтан, кинематика динамиканы түсінуге қажетті білімнің негізін қалайды.

5. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту: Кинематика және динамика сабақтарында оқушылар логикалық қорытынды жасауға, анализ жүргізуге және тәжірибелік есептерді шешуге үйренеді, бұл олардың сыни және логикалық ойлау қабілеттерін дамытады.

Осылайша, кинематика бөлімін оқу бағдарламасына енгізу оқушыларға физиканың негізін түсінуге, математикалық және аналитикалық дағдыларды жетілдіруге және өмірмен байланыстыра отырып пәнге қызығушылықтарын арттыруға мүмкіндік береді. Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасына сәйкес сапалы білім берудегі маңызды міндеттердің бірі - мектептегі білім берудің сапасы мен тиімділігін сипаттайтын негізгі параметрлердің бірі дарынды балаларды анықтау және дамыту, оларды республикалық және халықаралық олимпиадалар мен ғылыми конкурстарға қатысуын қамтамасыз ету болып табылады. Ал, бұл міндетті жүзеге асыруда педагогтердің біліктілігін көтеру маңызды іс-шара болып табылады.

Бағдарламада педагогтердің келесідей мәселелерді шеше алатындай дағдылары мен білімдерін дамытуға басты назар қойылған:

- оқушылардың материалды тереңірек және толық меңгеруіне жағдай жасау;

- оқушыларды ынталандыруды арттыру;

- сабақты тиімді өткізу, оқытудың интерактивті және практикалық әдістерін қолдану;

- білім беру жетістіктерін, оның ішінде физика және жаратылыстану сауаттылығынан ұлттық және халықаралық деңгейде жоғары нәтижелер қамтамасыз ету. Білім саласындағы жоғары нәтижелерді қамтамасыз етуге ең алдымен педагогикалық жағдайлар әсер етеді. Оның ішіндегі ең маңыздысы - мұғалімдерді дайындау сапасын арттыру. Осыған байланысты, бұл бағдарлама мектеп физикасының кинематика бөлімінің ең күрделі тақырыптары бойынша физика мұғалімдерінің пәндік құзыреттілік деңгейін арттыруға бағытталған. Орта білім беруде білім сапасын бағалау және бақылау үшін мынадай құралдар кешені қолданылады:

            1. Халықаралық зерттеулер нәтижелері: PISA (15 жастағы балалардың функционалдық сауаттылығы), TIMSS (бастауыш және орта мектептердегі математикалық және жаратылыстану білімінің сапасын салыстырмалы бағалау), PIRLS (бастауыш сынып оқушыларының мәтінді оқу және түсіну деңгейі мен сапасын салыстыру), TALLIS (оқыту мен оқуды зерттеу), ICILS (Сегізінші сынып оқушыларының АКТ сауаттылығы).

            2. Білім алушылардың оқу жетістіктері мониторингінің нәтижелері (МОАД) – оқушылардың білім сапасының Қазақстан Республикасының бастауыш және негізгі орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарына сәйкестігін бағалау.

            Физика пәні мұғалімінің пәндік және әдістемелік құзыреттілігін арттыру мынадай нәтиже береді:

-         білім сапасын арттыру: білім алушылар физикадан тереңірек және берік білім алады, өз бетімен оқу және зерттеу дағдылары қалыптасады;

-         физикаға қызығушылықтың артуы: физикаға тұрақты қызығушылығы бар балалардың саны артады, физика және техникалық мамандықтар бойынша ЖОО-ға түсетін балалардың саны артады. Мұның барлығы инновациялық технологияларды дамытуға және еліміздің әлемдік нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.

            Осы тақырып бойынша Бағдарламаның аналогтарының бар/жоқтығын талдау физиканың басқа салаларында бағдарламалар болғанымен, білім беру жүйесінде мұндай Бағдарламаның жоқ екенін көрсетті.

            Бағдарлама курстың мазмұнына, оқу процесін ұйымдастыруға, оқу үдерісін оқу-әдістемелік қамтамасыз етуге, оқу жүктемесінің көлемі мен мазмұнына, білім алушылардың алған білімдерін меңгеру деңгейіне қойылатын талаптарды анықтайды.

2. Глоссарий

            Бірқалыпты қозғалыс – дененің тең  уақыт аралығында ұзындығы бірдей жол жүретін қозғалысы.

            Векторлық шамалар – өзінің сандық мәнімен қоса кеңістіктегі бағытымен де сипатталатын шамалар.

            Виртуалды зертхана – нақты қондырғымен тікелей байланыссыз немесе біреуі мүлде болмаған жағдайда эксперименттер жүргізуге мүмкіндік беретін бағдарламалық-аппараттық кешен;

            Динамика – денелердің қозғалыс заңдарын және бұл қозғалысты туғызушы немесе өзгертуші себептерді зерттейтін бөлім.

            Еркін түсу – дененің тек бір ғана күштің–ауырлық күшінің әрекетінен болатын қозғалысын айтады.

            Еркін түсу үдеуі – еркін материялық нүктенің ауырлық күші әсерінен алатын үдеуі.

            Жасанды интеллект - бұл машинаның немесе компьютерлік жүйенің әдетте адам интеллектін қажет ететін тапсырмаларды орындау қабілеті;

            Жол – қандай да бір уақыт аралығында дене жүріп өткен траекторияның ұзындығы.

            Жылдамдық – скалярлық мөлшер, ол уақыт бойынша қозғалыс қашықтығын көрсетеді.

            Кинематика – механикалық қозғалыстың себебін түсіндірмей, қозғалыстың математикалық сипаттамасын қарастыратын механиканың бөлімі.

            Күш – дененің басқа денелер тарапынан болатын әрекеттің нәтижесінде үдеу алатынын сипаттайтын және осы әрекеттің өлшемі болып табылатын физикалық шаманы айтады.

            Қисықсызықты қозғалыс – дененің қисық траектория бойымен қозғалысы.

            Материалдық нүкте – ескерілмейтін, бірақ нақтылы массасы бар денелер туралы механикалық ұғым.

            Механикалық қозғалыс – уақыт өтуіне қарай кеңістікте, басқа денемен салыстырғанда, дененің орнының өзгеруі.

            Миға шабуыл әдісі – мәселенің шешімін табу үшін шығармашылық, ұжымдық жұмыс түрі;

            Оқытудың белсенді әдістері – оқу материалын меңгеру процесінде оқушылардың психикалық және практикалық іс-әрекетіндегі белсенділік пен жан-жақтылықты қамтамасыз ететін әдістер жүйесі;

            Орташа жылдамдық – барлық жүрген жолдың барлық уақытқа қатынасымен өлшенетін физикалық шама.

            «Педагог» кәсіби стандарты – педагогикалық қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттіліктеріне қойылатын талаптар. Мұғалімнің кәсіби қызметін бағалау және жетілдіру негізі;

            Проблемалық оқыту әдісі – проблемалық жағдаяттардың көмегімен оқушылардың зерттеушілік әрекеті мен ой-өрісін дамыту жағдайлары үлгіленетін оқыту;

            Теңайнымалы қозғалыс – дененің жылдамдығы кез келген бірдей уақыт аралықтарында бірдей шамага өзгеріп отыратын қозғалысты айтады.

            «Төңкерілген сынып» әдісі – мұғалім үйде өз бетінше оқуға арналған материалды ұсынатын оқыту әдісі, ал материалды практикалық бекіту бетпе-бет сабақта жүзеге асады;

            Үдеу – нүктенің жылдамдығының мәні мен бағытының өзгеруін сипаттайтын векторлық шама.

            Шеңбер бойымен  бірқалыпты қозгалыс – материялық нүктенің  шеңбер бойымен тұрақты бұрыштық жылдамдықпен қозғалысы.

            «CLIL Стратегиялар» әдісі – тілді мағыналы және кіріктірілген оқыту, бір тренинг аясында шет тілін оқыту мен пәндік аймақты оқытуды біріктіретін білім беру тәсілі;

            Chat GPT — OpenAl компаниясы әзірлеген және табиғи тілдердегі сұрауларды қолдайтын интерактивті жұмыс істей алатын генеративті жасанды интеллекті бар чат боты;

            «PBL» әдісі – бұл студенттер нақты өмірлік және жеке мағыналы жобаларға белсенді қатысу арқылы білім алатын оқыту әдісі;

3. Бағдарламаның тақырыбы

             ««Кинематика және динамика бөлімдерінен жоғары деңгейлі есептерді шығарудың оңтайлы әдістері» білім беру бағдарламасы жаратылыстану бағытына ие, осыған байланысты зерттеудің үш өзекті аспектілері қарастырылады:

            1) теориялық: бағдарламаның мазмұны практикалық қызметте қолдану және сабақтас пәндерді оқу үшін қажетті нақты физикалық білім мен дағдыларды меңгеру құралы ретінде қарастырылады;

            2) қолданбалы: бағдарламаның мазмұны қоршаған әлемді түсіну құралы ретінде қарастырылады, оның көмегімен ғылыми-техникалық прогресс және көптеген сабақтас пәндердің дамуы жүзеге асырылады;

            3) жалпы білім беру: бағдарламаның мазмұны негізгі танымдық процестерді дамыту құралы ретінде қарастырылады, талдау, субъектілер мен қатынастарды анықтау, іс-әрекет жоспарларын сипаттау және математика сияқты пәндерге сүйене отырып логикалық қорытындылар жасау.

            Оны жүзеге асыру барысында білім алушылар физиканың негізгі ұғымдары мен заңдары туралы теориялық білімдерін, күрделілігі әр түрлі деңгейдегі физикалық есептерді шығара білуді, физикалық эксперимент жүргізу және оның нәтижелерін талдау дағдыларын меңгереді.

            Бағдарламаның жаңалығы. Бағдарлама сабақтарды ұйымдастыру мен өткізудің жаңа әдістерін қарастырады; компьютерлік технологияларды пайдалана отырып оқыту. Бағдарлама білім алушыларды оқу процесіне тартуға және олардың қоршаған дүниенің физикалық негіздерін түсінуін қамтамасыз етуге ғана емес, сонымен қатар дағдыларды меңгеруге, жаңа ақпаратты және күрделілік деңгейі әртүрлі физикалық есептерді шешудің әртүрлі тәсілдері өз бетінше іздеуге бағытталған белсенді жұмыс түрлерін айтарлықтай арттыруды қарастырады. Бұл бағдарламада логикалық реттілікпен реттелген және оқушылардың танымдық саласын белсендіруге бағытталған өзара байланысты іс-әрекеттер жүйесі қолданылады.

            Сонымен, «Кинематика және динамика» бөлімдерінен жоғары деңгейлі есептерді шығарудың оңтайлы әдістері» білім беру бағдарламасы қазіргі заманғы жағдайда кәсіби қызметтің практикалық және теориялық мәселелерін шешуге дайын бәсекеге қабілетті, жоғары білікті мамандарды жан-жақты және сапалы дайындауды қамтамасыз етеді.

Модуль атауы	Тақырыптар
Модуль 1. Оқу процесінің концептуалды, нормативтік және құқықтық негіздері	1.1. ҚР Білім беру жүйесіндегі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары.
Модуль 2. Тәрбие және психологиялық-педагогикалық жұмыстың аспектілері	2.1. «Біртұтас тәрбие» бағдарламасын жүзеге асыру жағдайында оқушыларды оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық-педагогикалық әдістері мен тәсілдерінің ерекшеліктері.
	2.2. Оқыту мен тәрбиелеуде азаматтық-патриоттық өзіндік сана мен көпмәдениеттілікті қалыптастыру.
Модуль 3. «Кинематика және динамика» бөлімдерінен жоғары деңгейлі есептерді шығарудың оңтайлы әдістері	3.1.Механикалық қозғалыс. Векторлар. Жылдамдықтарды векторлық түрде қосу және азайту.
	3.2. Түзусызықты теңайнымалы қозғалыс. Дененің еркін түсуі.
	3.3. Қозғалыс графиктері. Графиктерге талдау жасау.
	3.4. Қисықсызықты қозғалыс (еркін түсу үдеуімен). Айналмалы қозғалыс.
	3.5. Бірқалыпты түзусызықты қозғалыс динамикасы.
	3.6. Айнымалы түзусызықты қозғалыс динамикасы.
	3.7.Шеңбер бойымен бірқалыпты қозғалыс динамикасы.
Модуль 4. Оқыту нәтижелерін жақсарту үшін цифрлық технологияларды пайдалану	4.1 «Физика» пәнін оқытудағы виртуалды зертханалар.
	4.2 Физиканы оқытудағы жасанды интеллект мүмкіндіктері.

4. Бағдарламаның мақсаты, міндеттері және күтілетін нәтижелері.

            Бағдарлама физика пәні мұғалімдерінің кәсіби деңгейін көтеруге бағытталған, оның ішінде кинематика бөліміндегі күрделі есептерді шешудің заманауи әдістерін меңгеру басты мақсат болып табылады. Курс физика пәні бойынша тереңдетілген білім мен практикалық дағдыларды арттыруға және оқушыларды олимпиадалар мен басқа да ғылыми жарыстарға дайындауға көмектеседі..

            Бағдарламаның мақсаты: физика пәні мұғалімдерінің пәндік-әдістемелік құзыреттілігін қазіргі білім беру талаптары мен физика дамуының қазіргі тенденцияларына сәйкес арттыру.

            Бағдарламаның міндеттері:

1.«Физика» пәнінің теориялық негіздері, күрделі физикалық есептерді шешу әдістері туралы білімдерін жүйелеу;

2.инновациялық технологияларды пайдалана отырып, сабақты құрастыру қабілетін жетілдіру;

3.күрделі физикалық есептерді шешудің әртүрлі әдістерін оқуға оқушылардың қызығушылығын ояту және ынтасын арттыру қабілетін дамыту;

4.білім берудегі заманауи тәсілдер негізінде сабақ өткізу әдістерін меңгеру;

5.күрделі есептерді шешу және талдау дағдыларын жетілдіру;

6.оқу үдерісіне пәнаралық байланыстарды кіріктіру;

7.эксперименттік зерттеулер жүргізу дағдыларын жетілдіру;

8.білім беру технологияларын жетілдіру;

9.оқушыларды түрлі іс-шараларға дайындау мақсатында пәндік білімдерін тереңдету;

10.білім алушылар арасында ғылыми мәдениетті қалыптастыру.

            Күтілетін нәтиже:

            Курсты аяқтағаннан кейін білім алушылар келесідей қабілеттерге ие бола алады:

1.«Физика» пәнінің теориялық негіздері, күрделі физикалық есептерді шешу әдістері туралы білімдерін қолдану;

2.сабақты жобалауда инновациялық технологияларды қолдану;

3.күрделі физикалық есептерді шешудің әртүрлі әдістерін меңгеруге оқушылардың қызығушылығын ояту және ынтасын арттыру;

4.сабақты өткізу кезінде білім берудің заманауи тәсілдерін қолдану;

5.практикада күрделі есептерді шешу және талдау дағдыларын қолдану;

6.пәнаралық байланыстарды оқу үдерісіне кіріктіруге ықпал ететін ғылым мен техниканың әртүрлі салаларындағы ұғымдар мен әдістерді байланыстыру;

7.эксперименттік зерттеулер жүргізу және нәтижелерді талдау;

8.оқу үрдісінде заманауи білім беру технологияларын әзірлеу және пайдалану;

9.білім алушыларды әртүрлі емтихандарға, конкурстарға және олимпиадаларға дайындау;

10.қазіргі әлемдегі ғылымның маңыздылығын түсінуге және бағалауға көмектесу арқылы студенттердің ғылыми мәдениетін қалыптастыру.

5. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

            Тиімді бағдарлама құру үшін мақсаттар, міндеттер және күтілетін оқыту нәтижелері арасындағы нақты байланыс орнату маңызды. Бұл байланыс оқу процесін жүйелі және дәйекті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

            Бағдарлама 4 модульден тұрады:

1) Тәрбие процесінің концептуалды, нормативтік және құқықтық негіздері.

2) Тәрбие және психологиялық-педагогикалық жұмыстың аспектілері.

3) Білім сапасын арттыру жағдайында пәндік-әдістемелік құзыреттіліктерді жетілдіру.

4) Оқыту нәтижелерін жақсарту үшін цифрлық технологияларды пайдалану.

Модуль 1. Оқу үдерісінің концептуалды, нормативтік және құқықтық негіздері
1.1	ҚР Білім беру жүйесіндегі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары	«Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы No 249 қаулысы. «Педагог» кәсіптік стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ағарту министрінің м. а. 2022 жылғы 15 желтоқсандағы No 500 Бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2022 жылғы 19 желтоқсанда № 31149 болып тіркелді.
Модуль 2. Тәрбие және психологиялық-педагогикалық жұмыстың аспектілері
2.1	«Біртұтас тәрбие» бағдарламасын жүзеге асыру жағдайында оқушыларды оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық-педагогикалық әдістері мен тәсілдерінің ерекшеліктері.	Ұлттық құндылықтар: Ұлттық мүдде, жанұя, ар-ождан, шүкіршілік, жауап беру, ұмтылыс. 11-15 жас аралығындағы жасөспірімдерді тәрбиелеу. Жастарды тәрбиелеу (15-18 жас). Білім беруді жүзеге асыру механизмдері. Жоғары оқу орындарынан басқа білім беру ұйымдарына арналған «Біртұтас тәрбие бағдарламасын» бекіту туралы Қазақстан Республикасы Ағарту Министрінің 2023 жылғы 19 қыркүйектегі №294 бұйрығы.
2.2	Оқыту мен тәрбиелеуде азаматтық-патриоттық өзіндік сана мен көп мәдениеттілікті қалыптастыру	Мектеп оқушыларын азаматтық-патриоттық тәрбиелеудің негіздері. Мектеп оқушыларын азаматтық-патриоттық тәрбиелеудің формалары мен әдістері.
Модуль 3. «Кинематика және динамика» бөлімдерінен жоғары деңгейлі есептерді шығарудың оңтайлы әдістері
3.1	Бірқалыпты түзу сызықты қозғалыс. Векторлар. Жылдамдықтарды векторлық түрде қосу және азайту.	«Проблемалық оқыту әдісі». Кинематиканың негізгі ұғымдары: жол, орын ауыстыру, жылдамдық.Қозғалысты сипаттаудағы векторлық тәсіл. «Төңкеріс» әдісі. Векторларға қатысты математикалық амалдар. Векторларды қосу. Векторларды азайту. Векторларға амалдар қолдану. Жылдамдықтарды векторлық түрде қосу және азайту. «Миға шабуыл» әдісі. Бөлімнің күрделі есптерін шығару. Топтық жұмыс.
3.2	Түзусызықты теңайнымалы қозғалыс. Дененің еркін түсуі.	«PBL» әдісі. Түзусызықты тең айнымалы қозғалыс кезіндегі жылдамдық. Түзусызықты тең айнымалы қозғалыс кезіндегі орын ауыстыру. Үдеу. «Миға шабуыл» әдісі. Түзусызықты тең айнымалы қозғалысқа әртүрлі деңгейдегі есептер шығару.
3.3	Қозғалыс графиктері. Графиктерге талдау жасау.	«Ойлан-Бірік-Бөліс» әдісі. Бірқалыпты қозғалыс графиктерін талдау. Бірқалыпты үдемелі және бірқалыпты кемімелі қозғалыс графиктерін талдау.
3.4	Қисықсызықты қозғалыс (еркін түсу үдеуімен). Айналмалы қозғалыс.	«Төңкерілген сынып» әдісі. Горизонталь бағытта лақтырылған дененің қозғалысы. Көкжиекке бұрыш жасай лақтырылған дененің қозғалысы. Материялдық нүктенің шеңбер бойымен қозғалысы.
3.5	Бірқалыпты түзусызықты қозғалыс динамикасы.	«CLIL стратегиялар» әдісі. Горизонталь және вертикаль бағыттағы қозғалыс. Көлбеу жазықтық бойымен қозғалыс. Денелер жүйесінің қозғалысы.
3.6	Айнымалы түзусызықты қозғалыс динамикасы.	«Сэндвич» әдісі. Көлбеу жазықтық бойымен қозғалыс. Дененің блоктағы қозғалыс. Денелер жүйесінің қозғалысы.
3.7	Шеңбер бойымен бірқалыпты қозғалыс динамикасы.	«Белсенді диалог» әдісі. Дененің шеңбер бойымен қозғалысы. Әртүрлі деңгейдегі есептер шығару.
Модуль 4. Оқыту нәтижелерін жақсарту үшін цифрлық технологияларды пайдалану
4.1	«Физика» пәнін оқытудағы виртуалды зертханалар	«CLIL стратегиялар» әдісі. Виртуалды зертханалық жұмыстың физиканы оқытудағы рөлі. Виртуалды зертханалық жұмыстың мүмкіндіктері. Виртуалды зертханалық жұмыстың артықшылықтары мен кемшіліктері. Физиканы оқуда виртуалды зертханалық жұмыстарды қолдану.
4.2	Физиканы оқытудағы жасанды интеллект мүмкіндіктері.	«PBL» әдісі. GPT чатына кіріспе. Жасанды интеллект мүмкіндіктері. Модельдеу құралдары. Виртуалды ортада жұмыс істеу тәжірибесі. Интеллектуалды оқыту жүйелері.

6. Оқу процесін ұйымдастыру

            1) Мұғалімдердің біліктілігін арттыру курстары ұйымдастырылады:

а) Оқу-тақырыптық жоспарға сәйкес курстың ұзақтығы 80 академиялық сағатты құрайды және онлайн режимінде жүргізіледі.

б) Қашықтықтан оқыту ұзақтығы күндізгі оқу нысанының ұзақтығына сәйкес келеді. Қашықтықтан оқыту ___________ порталында жүзеге асырылады.

            2) Оқу процесін ұйымдастыру кезінде білім алушылардың білімін бақылау және бағалау мақсатында мыналар жүргізіледі: өзіндік жұмыс, қорытынды тестілеу.

            3) Тәрбие процесі мыналарды қамтиды:

            - дәрістік сабақтар;

            - практикалық сабақтар;

            - тыңдаушының өзіндік жұмысы;

            4) Білім алушыларға тренинг барысында логикалық қорытындылар жасауға, мазмұнын өзінің педагогикалық тәжірибесіне бейімдеуге және тәжірибелік сабақтарда және сабақтан тыс өзіндік жұмыстарда алған дағдыларын тексеруге мүмкіндік беріледі.

            5) Бағдарламаның біліктілікті арттырудың құзыреттілік үлгісіне бағдарлануы қазіргі заманғы қашықтықтан оқыту технологияларын қолдану арқылы қол жеткізілетінін қамтамасыз етеді.

Курстың оқу-тақырыптық жоспары (80 сағат)

№	Сабақтардың тақырыптары	Дәрістік сабақтар	Пракитикалық	Өзіндік жұмыс	Барлығы
Модуль 1. Оқу үдерісінің концептуалды, нормативтік және құқықтық негіздері
1.1	ҚР Білім беру жүйесіндегі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары	1			1
Модуль 2. Тәрбие және психологиялық-педагогикалық жұмыстың аспектілері
2.1	«Біртұтас тәрбие» бағдарламасын жүзеге асыру жағдайында оқушыларды оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық-педагогикалық әдістері мен тәсілдерінің ерекшеліктері.	1			1
2.2	Оқыту мен тәрбиелеуде азаматтық-патриоттық өзіндік сана мен көпмәдениеттілікті қалыптастыру	1			1
Модуль 3. «Кинематика және динамика» бөлімдерінен жоғары деңгейлі есептерді шығарудың оңтайлы әдістері
3.1	Механикалық қозғалыс. Векторлар. Жылдамдықтарды векторлық түрде қосу және азайту.	1	4	3	8
3.2	Түзусызықты теңайнымалы қозғалыс. Дененің еркін түсуі.	1	5	4	10
3.3	Қозғалыс графиктері. Графиктерге талдау жасау.	1	5	4	10
3.4	Қисықсызықты қозғалыс (еркін түсу үдеуімен). Айналмалы қозғалыс.	1	5	4	10
3.5	Бірқалыпты түзусызықты қозғалыс динамикасы.	1	5	4	10
3.6	Айнымалы түзусызықты қозғалыс динамикасы.	1	5	4	10
3.7	Шеңбер бойымен бірқалыпты қозғалыс динамикасы.	1	4	3	8
Модуль 4. Оқыту нәтижелерін жақсарту үшін цифрлық технологияларды пайдалану
4.1	«Физика» пәнін оқытудағы виртуалды зертханалар	1	2	2	5
4.2	Физиканы оқытудағы жасанды интеллект мүмкіндіктері.	1	2	2	5
	Қорытынды аттестаттау (тестілеу)			1	1
Барлығы:		12	37	31	80
Ескерту: 1 академиялық сағат – 45 минут

7. Бағдарламаны оқу-әдістемелік қамтамасыз ету

            1) Білім беру бағдарламасын оқу-әдістемелік қамтамасыз ету логикалық және әдістемелік өзара байланысты оқу және оқу мәтіндік, графикалық, аудио, бейне, мультимедиялық және басқа да материалдардың жиынтығын (жүйесін), сондай-ақ білім беруді оқытуды қамтамасыз ететін компьютерлік бағдарламалар мен деректер қорын қамтиды. нақты білім беру бағдарламасы шеңберіндегі нақты оқу пәні.

            2) Оқу-әдістемелік қамтамасыз ету құрылымына мыналар кіреді:       - оқу-әдістемелік құралдар (ғылыми, арнайы, әдістемелік әдебиеттер);                                                                                                        - модульдік негізде электронды дәріс конспектісі;

            - практикалық және өз бетінше оқуға арналған материалдар;             - презентация түріндегі графикалық және демонстрациялық материал;

            - бейне оқулықтар;

            3) Мультимедиялық құралдар мен компьютерлік бағдарламалар;      4) Мәтіндік редакторлар;                                                                5) Графикалық редакторлар;                                                                6) Интерактивті тақта;

            7) Арнайы платформада Интернет арқылы онлайн оқыту;

            8) Интернет – ресурстар.

8. Оқу нәтижелерін бағалау

            Білім алушылардың кәсіби құзыреттіліктерінің даму деңгейін анықтау үшін бағалау критерийлері мен бағдарлама мазмұнын меңгеру параметрлері әзірленеді.

            Білім алушылардың білімін бақылау және бағалау сабақ барысында да – формативті бағалау да, курсты аяқтағаннан кейін оның мақсаттары, міндеттері және күтілетін нәтижелер негізінде бағдарламаны әзірлеуші анықтайтын нысанда жүзеге асырылады. Мұғалім білім алушылардың кесте бойынша тапсырмаларды орындауын қадағалайды, жетілдіру орындары мен жолдарын көрсете отырып, толық кері байланыс жасайды.

            Өзіндік жұмыс практикалық тапсырмаларды жоғары деңгейде орындауға, тізбектелген әрекеттер тізбегін орындауға бағытталған: жоспар құру, мұғалімдерге күрделі тақырыпты түсіндіру кезінде әрекеттер алгоритмін түсіндіру, өз бетінше таңдау, тапсырмалар, жаттығулар, шағын тренажерлар, оқытылатын тақырып аясында білім алушыларға арналған тесттер құрастыру.

            Оқыту процесінде жобалық жұмыстар жүзеге асырылады: білім алушылар белгілі бір тақырыпты зерттеп, эксперименттер жүргізіп, нәтижелерін есеп немесе презентация түрінде ұсынатын ұзақ мерзімді тапсырмалар;

            - ауызша коллоквиумдар: пәнді түсінгенін және сұрақтарға ауызша жауап бере білуін тексеру;

            - эссе ұғымдарды терең түсінуді бағалауға көмектеседі және сыни ойлауға ықпал етеді;                                                                                         - өзін-өзі бағалау және өзара бағалау: оқушылар өздерінің немесе әріптестерінің жұмысын белгілі бір критерийлер бойынша бағалайды, бұл сыни ойлау мен рефлексияны дамытуға көмектеседі.

            Ынталандыруды сақтауға және білімдегі кемшіліктерді ерте анықтауға көмектесу үшін тұрақты сауалнамалар жүргізілетін болады.

            Қорытынды аттестация тестілеу түрінде өтеді. Сұрақтардың жалпы саны – 20. Қорытынды тестілеуден өту және біліктілікті арттыру курсын аяқтау үшін 60% немесе одан жоғары дұрыс жауаптар жинау керек. Шекті деңгей – 12 балл. Әрбір дұрыс жауапқа 1 ұпай беріледі.

Тест нәтижелерін бағаға түрлендіру шкаласы.

Тестілеу нәтижесі (%)	Бағасы
90-100	«Өте жақсы»
70-89	«Жақсы»
50-69	«Қанағаттанарлық»
0-49	«Қанағаттанарлықсыз»

9. Курстан кейінгі сүйемелдеу

            Біліктілікті арттырудан өткен мұғалімдердің алған білімдерін тәжірибеде сапалы енгізуі үшін бір күнтізбелік жыл ішінде мұғалімдердің қызметіне курстан кейінгі қолдау көрсетіледі.

            Курстан кейінгі қолдау – профессорлық-оқытушылық құрамының курстан кейінгі кезеңде мұғалімдерге мақсатты әдістемелік және ақпараттық қолдау көрсетуге бағытталған өзара байланысты іс-шаралар кешені.

№

Курстан кейінгі қолдау формалары

Іс-шаралар түрлері

Видео конференциялар

Біліктілікті арттыру курсының бөлігі ретінде курстан кейінгі кеңес беру

Ынтымақтастық оқыту

Мұғалімдердің ақпараттық-коммуникациялық құзыреттілігі саласындағы тренингтер

Тәлімгерлік

Тәжірибелі тәжірибе алмасу маманымен онлайн диалог

Мұғалімді әдістемелік сүйемелдеу

Арнайы білім беру платформасында ашық желілік әдістемелік қызмет

Редакциялық

Әдістемелік әдебиеттерді шығаруда әдістемелік көмек

Институт іс-шараларына қатысу

Әр түрлі деңгейдегі семинарлар өткізу

10. Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі

Негізгі әдебиет:

1. Башарулы Р., Шүйіншина Ш., Сейфоллина К. Физика. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. – Алматы.: Атамұра. 2019. – 272 б.

2. Бобровская Е.В., Давыдова Н.А. Основы искусственного интеллекта.-

3. Бураков М.В. Системы искусственного интеллекта.- М.: Проспект, 2019.-440с.

4. Волькенштейн В.С. Сборник задач по общему курсу физики. – М.: Наука, 2019.–265с.

5. Гендельштейн Л., Курдюмов М., Вишневский Е.И. Открываем законы физики. Механика. – М.:Облака, 2019.-146с.

6. Жоғары оқу орындарынан басқа білім беру ұйымдарына арналған «Біртұтас тәрбие бағдарламасын» бекіту туралы Қазақстан Республикасы Ағарту Министрінің 2023 жылғы 19 қыркүйектегі №294 бұйрығы.

7. Закирова Н.А., Аширов Р.Р. Физика. Жалпы білім беретін мектептің 10-сыныбына арналған оқулық. – Алматы.: Арман ТВ. 2019. – 336 б.

8. Зисман Г.А., Тодес О.М. Курс общей физики. Т1. Физические основы механики. Молекулярная физика. Колебания и волны.– СПб: Лань, 2021. – 480с.

9. Иванов Б.Н. Законы физики. – М.: URSS, 2020. – 366с.

10. Иродов И.Е. Физика. Задачи по общей физике. – М.: Лаборатория знаний, 2023. – 431с.

11. Кондратьев А.С., Прияткин Н.А. Современные технологии обучения физике. - СПб.:СПбГУ, 2019.-342с.

12. Кронгарт Б.А., Казахбаева Д.М., Иманбеков О. Физика. Учебник для 10 класса естественно-математического направления общеобразовательной школы. Часть 1. – Алматы. : Мектеп. 2019. – 280 с.

13. Кронгарт Б.А., Казахбаева Д.М., Иманбеков О. Физика. Учебник для 10 класса естественно-математического направления общеобразовательной школы. Часть 2. – Алматы. : Мектеп. 2019. – 200 с.

14. Кудин Л.С., Бурдуковская Г.Г. – Курс общей физики (в вопросах и задачах). - Спб.: Лань, 2021. –324 с.

15. «Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы No 249 қаулысы

16. Нурбаева Г.У., Сыдыкова Ж.К., Кабиева Д.К., Ковалькова У.А. Использование компьютерных технологии при изучении физики. Абай атындағы ҚазҰПУ ХАБАРШЫСЫ, «Физика-математика ғылымдары» сериясы, №4 (72), 2020.- 149-155с.

17. «Орта білім беру ұйымдарында білім алушылардың білім жетістіктеріне мониторинг нәтижелерін кешенді талдау (ББЖМ-2023) аналитикалық есебі / Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі, Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы, Астана: 2023. – 180 бет.

18. Павлова М.С. Методика обучения и воспитания (физика). Общие вопросы: учеб. пособие. – Иркутск : Изд-во ВСГАО, 2019. – 109 с.

19. Панда П., Сычева А. ChatGPT мастер подсказок.- СПб.: Питер, 2024.-224с.

20. «Педагог» кәсіптік стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ағарту министрінің м. а. 2022 жылғы 15 желтоқсандағы No 500 Бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2022 жылғы 19 желтоқсанда № 31149 болып тіркелді.

21. "Педагогикалық әдептің кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 11 мамырдағы № 190 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2024 жылғы 24 сәуірдегі № 84 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2024 жылғы 25 сәуірде № 34303 болып тіркелді.

22. Перельман Я.И. Занимательная физика. Новое оформление. - Эксмо, 2022. –464с.

23. Прейгерман Л., Брук М. Курс современной физики. Новые подходы к объяснению картины мира.- М.: Ленанд, 2023.-1120с.

24. Сауров Ю.А., Уварова М.П. Теория и методика обучения физике. М.: Юрайт, 2024.-290с.

25. Смирнов А.В., Смирнов С.А. Информационные технологии в обучении физике.- М.: МПГУ, 2019.-220с.

26. Фейнман Р., Лейтон Р., Сэндс М. Фейнмановские лекции по физике.Т.3.Электричество и магнетизм.- М.: АСТ, 2020.-304с.

27. Steven Holzner, Physics 1 For Dummies. Contributing Editor at PC Magazine & Faculty at MIT and Cornell.:- 2022.-400 p.

28. Shankar Balasubramanian. Mechanics. - World Scientific Publishing Company, 2019.- 650 p.

Қосымша әдебиет:

1. Левиев Г.И., Тренин М.Р. Физика: научись решать задачи сам. – М.: ВШЭ, 2023.-688с.

2. Касаткина И.Л. Физика.Контрольные работы.Магнетизм.10-11 классы. – Феникс, 2023. –141с.Школьный курс по основным предметам. 5-11 классы / Справочное пособие. СПб. Изд-во «Весь» –2008. – 790 c.

3. Кирик Л.А., Генеденштейн Л.Э., Гельфгат И.М. Задачи по физике для профильной школы.10-11 классы. – М.: Илекса, 2023. – 416с.

4. Кобушкин В.К. Методика решения задач по физике. Механика. Механические колебания и волны.Термодинамика. – М.: Ленанд,2022. – 248с.

5. Отчет о глобальном мониторинге образования за 2023 год https://gem-report-2023.unesco.org/ru

6. Саутбеков С. С. Основные законы механики. – Алматы.: Қазақ университеті, 2020. - 214с.

7. Шектибаев, А., Б. Cпабек Б. Физикадан 3d эксперименттерін ұйымдастыру ерекшеліктері. Қ. А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің хабарлары (математика, физика, информатика сериясы), No3(26), 2023.

8. Чешет Ю.В. Методическое пособие по физике. – Долгопрудный.: Физматкнига, 2023.- 432с.

9. Эргашбаев Б.У., Шетибаев Н.А., Курбанбеков Б.А.. Физикалық құбылыстардыкомпьютерлік модельдеу. Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің хабарлары (математика, физика, информатика сериясы), No4 (23), 2022.

10. R. Shankar. – Fundamentals of Physics I: Mechanics, Relativity, and Thermodynamics (Open Yale Courses). – London: Yele University, 2019. - 507 p.