Мектепке дейінгі балалардың зерттеу дағдыларын дамыту арқылы функционалдық сауаттылығын қалыптастыру

 

Мектепке дейінгі педагогтерге/тәрбиешілерге арналған «Мектепке дейінгі балалардың зерттеу дағдыларын дамыту арқылы функционалдық сауаттылығын қалыптастыру» тақырыбындағы білім беру курсының

БАҒДАРЛАМАСЫ

 

1. Жалпы ережелер

Бағдарлама «Мектепке дейінгі балалардың зерттеу дағдыларын дамыту арқылы функционалдық сауаттылығын қалыптастыру» зерттеу мен таным үдерісінің ерекшеліктеріне сай оқытудың мазмұндық-ұйымдастырушылық құрылымын және әдіснамалық негіздерін ескере отырып, педагогтермен жұмыс барысында функционалдық сауаттылықты дамытуға бағытталған оқу ортасын қалыптастыруды көздейді. Бұл бағдарлама ұлттық болмысты дамытуға негізделген этнопедагогикалық тәсілдер, когнитивтік және нейропедагогикалық технологияларды тиімді қолдану арқылы педагогтің/тәрбиешінің кәсіби құзыреттілігін арттыруға, тәжірибелік іс-әрекетін талдап, жетілдіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мұғалімнің әдістемелік-практикалық дағдыларын, сыни ойлау қабілетін және цифрлық білім беру құралдарын интеграциялау икемділігін дамытуға бағытталған.

2. Глоссарий

1.    Иммерсивті оқыту – баланы оқытуда шынайы өмірлік тәжірибелер мен виртуалды құралдарды қолдану.

2.    Этнопедагогика – халықтың ұлттық тәрбие дәстүрлеріне негізделген педагогикалық тәсілдер жиынтығы.

3.    Когнитивтік даму – баланың ойлау, есте сақтау, назар аудару және мәселені шешу қабілеттерінің дамуы.

4.    Нейропедагогика – білім беру үдерісін нейробиология және когнитивтік психология негізінде ұйымдастыру.

5.    Интерактивті оқыту – білім алушылардың белсенді әрекетіне негізделген оқыту әдісі.

6.    Сенсомоторлық даму – баланың сезім мүшелері мен қозғалыс дағдыларын қалыптастыру.

7.    Функционалдық сауаттылық – алған білімді күнделікті өмірде қолдана білу қабілеті.

8.    Тілдік орта – баланы тілді белсенді түрде меңгеруге ынталандыратын оқу ортасы.

9.    STEM-педагогика – ғылым, технология, инженерия және математика интеграцияланған оқыту әдісі.

10.                       Педагогикалық инклюзия – ерекше қажеттілігі бар балаларды жалпы білім беру үдерісіне қосу.

11.                       Ойын арқылы оқыту – баланың танымдық белсенділігін арттыру үшін ойын элементтерін пайдалану.

12.                       Құзыреттілік тәсілі – білім алушылардың алған білімін өмірде қолдана алу дағдыларын қалыптастыру.

13.                       Дефектология – ерекше білім беру қажеттілігі бар балалардың даму ерекшеліктерін зерттейтін ғылым.

14.                       Логопедия – сөйлеу кемшіліктерін түзету және алдын алу әдістерін зерттейтін сала.

15.                       Педагогикалық диагностика – балалардың білім деңгейін, танымдық және психологиялық ерекшеліктерін анықтау әдістері.

16.                       Метафизикалық ойлау – баланың құбылыстар мен ұғымдарды терең танымдық тұрғыда түсіну қабілеті.

17.                       Мультимедиялық оқыту – сандық технологияларды пайдалану арқылы оқытудың тиімділігін арттыру.

18.                       Қазақ әлемін тану – ұлттық мәдениет, дәстүр, фольклор және этнография арқылы баланың дүниетанымын қалыптастыру.

19.                       Ойлау карталары – ойлау қабілетін дамытатын графикалық тәсіл.

20.                       Әлеуметтік-эмоционалдық оқыту – балалардың эмоциялық және әлеуметтік дағдыларын дамытуға бағытталған әдістер жиынтығы.

Бұл бағдарлама педагогтерге зерттеуге бағытталған оқыту әдістерін меңгеруге, баланың танымдық дамуын қолдауға және ұлттық болмысты нығайтуға көмектеседі.

3.    Бағдарлама тақырыптары

 

1-БӨЛІМ. БІЛІМ/ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ҮДЕРІС ЖӘНЕ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕР

1.1. «Мектепке дейінгі балалардың зерттеу дағдыларын дамыту арқылы функционалдық сауаттылығын қалыптастыру» бағдарламасының ғылыми-әдістемелік негіздері

1.2. Ерте жастағы балалардың зерттеушілік дағдыларын дамытуға арналған нормативтік-құқықтық актілер

1.3. Қазақстандағы мектепке дейінгі білім беру жүйесіндегі интеграцияланған тәсілдер

2-БӨЛІМ. ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ОҚЫТУ ЭКОЖҮЙЕСІ

2.1. Интеграциялық педагогиканың теориялық-тәжірибелік негіздері

·         Интеграцияланған оқытудың мәні мен маңызы

·         Интерактивті әдістер мен ойын технологияларын қолдану

·         Қазақ халқының ұлттық танымын ескеретін интеграциялық тәсілдер

2.2. Цифрлық оқыту экожүйесін құру

·         Медиа-ақпараттық сауаттылық және оны дамыту құралдары

·         Цифрлық білім беру платформалары мен ресурстары (BilimLand, Kundelik.kz, Google Classroom)

·         Мұғалімдер мен балалар арасындағы виртуалды өзара әрекеттестік

·         Білім беру экожүйесінде цифрлық құралдарды қолдану стратегиялары

 

 

 

 

 

 

3-БӨЛІМ. БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕРІ

 

3.1. Когнитивті және креативті ойлау дағдыларын дамыту

·         "Неге?" сұрағын қою арқылы танымдық қабілетті дамыту

·         Жобалық және зерттеушілік әдістерді қолдану

·         Шағын эксперименттер мен зертханалық жұмыс түрлері

3.2. Балалардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру

·         Сыни ойлау, логикалық байланыстарды анықтау

·         Логопедтік және дефектологиялық кемшіліктерді түзету әдістері

·         Ұлттық ойындар мен этнопедагогикалық тәсілдерді пайдалану

3.3. Танымдық белсенділікті дамытуға бағытталған білім беру жобаларын жоспарлау

  • Ойын арқылы зерттеу және STEAM элементтерін қолдану
  • Онлайн және офлайн білім беру үдерістерін кіріктіру
  • Балалардың шығармашылық және зерттеу дағдыларын дамыту

3.4. Оқыту үдерісін бақылау және бағалау

  • Балалардың танымдық даму деңгейін бағалау
  • Функционалдық сауаттылықты қалыптастыру көрсеткіштері
  • Құрылымдалған және жартылай құрылымдалған бақылау әдістері

3.5. Білім беру үдерісінде деректер жинау және талдау

  • Балалардың жетістіктерін тіркеу және даму карталарын жүргізу
  • Сандық және сапалық деректерді жинау әдістері
  • Оқу үдерісінің тиімділігін арттыруға арналған талдау құралдары

3.6. Педагогтің кәсіби рефлексиясы және әдістемелік талдау

  • Педагогикалық тәжірибені талдау және дамыту
  • Педагогтің портфолиосын жүргізу
  • Балалардың танымдық жетістіктерін бағалау және оны түзету стратегиялары

3.7. Білім беру тәжірибесін тарату және кәсіби қауымдастықпен жұмыс

  • Онлайн және офлайн педагогикалық қауымдастықтарда тәжірибе бөлісу
  • Ұлттық құндылықтарға негізделген әдістемелік материалдар әзірлеу

Вебинарлар, конференциялар және мастер-класстар ұйымдаст.

 

4-бөлім. Вариативтік мазмұн

4.1. Баланың зерттеу дағдыларын қалыптастырудағы орта ерекшеліктерін талдау

  • Балабақшадағы дамытушы ортаның құрылымдық ерекшеліктері
  • Интерактивті және сенсорлық аймақтарды ұйымдастыру
  • Ойын арқылы оқыту мен зерттеу дағдыларын дамыту

4.2. Білім/тәрбие берудегі технологиялық трендтерді тәжірибеде қолдану байқауын ұйымдастыру

  • Зерттеушілік оқытудың инновациялық стратегиялары
  • STEAM, нейропедагогика, цифрлық сауаттылық элементтерін пайдалану
  • Балалардың танымдық дағдыларын дамытатын педагогикалық эксперименттер
  • Ұлттық құндылықтарға негізделген зерттеу жобалары мен шеберлік сабақтары

 

4. Бағдарламаның мақсаты, міндеттері мен күтілетін нәтижелері

Бағдарламаның мақсаты:
Мектепке дейінгі білім беру ұйымдары педагогтерінің цифрлық құзыреттілігін арттыру, білім беру және тәрбие технологияларын тиімді қолдану дағдыларын жетілдіру, сондай-ақ цифрлық ортада кәсіби қызметін дамыту.

Бұл бағдарлама тәрбиешілерге балабақшада заманауи білім беру технологияларын тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік беруді көздейді. Қазақстанда цифрлық білім беруді дамыту "Білімді ұлт" сапалы білім беру ұлттық жобасы және "Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы аясында жүзеге асырылуда. Бұл бастамалар мектепке дейінгі білім беру процесіне интерактивті технологияларды, мультимедиялық құралдарды және цифрлық ресурстарды енгізуді көздейді. Сонымен қатар, ҚР Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты мектепке дейінгі ұйымдардың заманауи білім беру ортасы ретіндегі рөлін айқындайды.

Цифрлық ортада оқыту мен тәрбиелеу ХХІ ғасырдың басты құзыреттіліктерінің бірі болып табылады. ЮНЕСКО (2019) оны білім беру саласындағы негізгі дағдылардың қатарына жатқызады. Мектепке дейінгі білім беру процесінде ойын технологиялары, мультимедиялық оқыту, цифрлық коммуникация және виртуалды ортадағы интерактивті әдістер ерекше рөл атқарады. Бұл тұрғыда Л.С. Выготскийдің әлеуметтік-мәдени теориясы, П.Я. Гальпериннің ақыл-ой әрекетінің кезеңдік қалыптасу теориясы, Б. Блумның таксономиясы, Ж. Пиаже мен Д. Брунердің когнитивті даму теориялары, сондай-ақ қазақ педагогтері А. Байтұрсынұлы, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытовтың бала тәрбиесіне қатысты идеялары цифрлық білім беру ортасындағы технологиялардың маңыздылығын көрсетеді.

Қазіргі заманғы мектепке дейінгі педагогика білім беру мен цифрлық технологиялардың тоғысында дамып келеді. Цифрлық сауаттылық қоғамның маңызды аспектісі ретінде қарастырылады. Осыған байланысты педагогтерге тек интерактивті білім беру платформаларын меңгеру ғана емес, сондай-ақ медиасауаттылық, ақпараттық қауіпсіздік және цифрлық құралдарды тиімді қолдану дағдыларын дамыту қажет.

Бағдарламаның міндеттері:

  • Педагогтердің жаһандану жағдайында білім/тәрбие беру кеңістігінде жұмыс істеу құзыреттілігін дамыту;
  • Мектепке дейінгі білім беруде қолданылатын заманауи технологиялық трендтерді зерделеу;
  • Ақпаратты сүзгілеу, медиасауаттылық және киберқауіпсіздік дағдыларын жетілдіру;
  • Цифрлық оқыту платформалары мен мультимедиялық құралдарды тиімді пайдалану жолдарын меңгерту;
  • Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту процесінде интерактивті ойындар, сандық ресурстар мен кросс-пәндік тәсілдерді қолдану мүмкіндіктерін қарастыру.

Күтілетін нәтижелер:

  • Педагогтер жаһандық білім беру талаптарына сай тиімді жұмыс істеу дағдыларын меңгереді;
  • Мектепке дейінгі білім беру процесінде интерактивті мультимедиялық технологияларды кеңінен қолданады;
  • Тәрбиешілердің ақпараттық және цифрлық сауаттылығы артады;
  • Балалардың жас ерекшелігіне сай инновациялық әдістер мен ойын технологияларын тиімді пайдаланады;
  • Цифрлық ресурстарды пайдалану арқылы білім беру сапасы жақсарады.

Начало формы

 

 

5. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны


 Бағдарлама 4 бөлімнен тұрады:

1-БӨЛІМ. БІЛІМ/ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ҮДЕРІС ЖӘНЕ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕР

2- БӨЛІМ. ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ОҚЫТУ ЭКОЖҮЙЕСІ

3- БӨЛІМ. БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕРІ

4- БӨЛІМ. ВАРИАТИВТІК МАЗМҰН.

1-БӨЛІМ. БІЛІМ/ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ҮДЕРІС ЖӘНЕ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕР

Білім беру мен тәрбие – өзара ажырамас процестер. Қазіргі заманғы мектепке дейінгі білім беру жүйесі білім мен тәрбиенің интеграциясын қажет етеді, себебі баланың когнитивтік, әлеуметтік және эмоционалдық дамуы біртұтас жүреді. Дегенмен, дәстүрлі мектепке дейінгі білім беру модельдері көбінесе жекелеген пәндерге немесе дағдыларға бағытталған, бұл баланың кешенді дамуына кедергі келтіруі мүмкін.

Бүгінгі таңда интеграцияланған білім беру процесінің маңыздылығы артып келеді. Балабақшадағы тәрбие мен оқыту мазмұнын жаңарту пәнаралық байланыстарды нығайту, креативті ойлауды дамыту және функционалдық сауаттылықты қалыптастыру бағытында жүргізілуі тиіс.

Жұмыс бағытында басшылыққа алынатын нормативтік-құқықтық негіздеме –

Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі білім беруді реттейтін негізгі құжаттар:

  • "Білім туралы" ҚР Заңы (2007, соңғы өзгерістерімен)   мектепке дейінгі білім беру жүйесінің заңнамалық негіздерін анықтайды.
  • ҚР Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты (2020)  білім беру мазмұнының құрылымын, ұйымдастыру принциптерін және күтілетін нәтижелерді реттейді.
  • "Білімді ұлт" сапалы білім беру ұлттық жобасы (2021-2025) – балалардың ерте жастан интеллектуалдық және әлеуметтік дағдыларын қалыптастыруды көздейді.
  • "Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы  білім/ тәрбие беру процесіне цифрлық технологияларды енгізу қажеттілігін айқындайды.

Бұл заңнамалық құжаттар білім мен тәрбиенің интеграциясын заңнамалық тұрғыда негіздейді және мектепке дейінгі білім беру ұйымдарына кешенді оқыту әдістерін қолдануға мүмкіндік береді. Бағдарламаның нормативтік-құқықтық негіздері Қазақстанның білім беру стандарттарымен, халықаралық тәжірибелермен және цифрлық трансформация талаптарымен үйлесімді түзілген.

 

2-БӨЛІМ. ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ОҚЫТУ ЭКОЖҮЙЕСІ

Ақпараттандыру жағдайындағы  педагогика интеграциялық оқытуды қолдана отырып, балалардың дағдыларын кешенді дамытуға бағытталуда. Бала түрлі цифрлық құралдармен ерте жастан таныс, сондықтан цифрлық оқыту экожүйесінің қажеттілігі – заман талабы. Бірақ мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында цифрлық технологияларды қолдану деңгейі әртүрлі. Бұл педагогтердің цифрлық құзыреттілігінің жеткіліксіздігіне, әдістемелік құралдардың аздығына және технологияны енгізудің жүйелілігінің жоқтығына байланысты.

Цифрлық оқыту экожүйесін қалыптастыру – мектепке дейінгі білім берудің басты міндеттерінің бірі. Себебі, балалардың цифрлық ортаға ерте бейімделуі олардың функционалдық сауаттылығын арттырады, ақпаратпен жұмыс істеу қабілетін дамытады. Бала жасына лайық материалдармен жұмыс, олардың танымдық, талғамдық деңгейлері мен ақпаратты зерттеу дағдыларын қалыптастырады. Қазіргі мектепке дейінгі білім беруде интеграция, цифрландыру негізгі бағыттар болып табылады.

Нормативтік-құқықтық негіздер:
  • "Цифрлық білім беру ресурстарын дамыту" ҚР мемлекеттік бағдарламасы – оқыту процесіне сандық технологияларды енгізуді қолдайды.
  • ҚР Оқу-ағарту министрлігінің мектепке дейінгі білім беруде цифрлық ресурстарды қолдану бойынша әдістемелік нұсқаулары.
  • ЮНЕСКО-ның "Білім берудегі цифрлық трансформация" баяндамасы – мектепке дейінгі білім беруді жаңғырту үшін цифрлық құралдарды қолданудың халықаралық стандарттарын белгілейді.

 

3-БӨЛІМ. БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕРІ

Баланың зерттеушілік қабілеті – оның танымдық белсенділігінің негізі. Алайда дәстүрлі мектепке дейінгі білім беру жүйесінде зерттеушілік дағдыларды дамытуға жеткілікті көңіл бөлінбейді. Балалар көбінесе дайын ақпаратты қабылдауға бағытталған, ал олардың жеке зерттеу жүргізуіне мүмкіндік аз.

Осыған байланысты, балалардың эксперименттік ойлауын, шығармашылық белсенділігін және зерттеу қабілеттерін дамыту маңызды. Бұл үшін интерактивті әдістерді, STEAM-білім беру элементтерін және табиғи-ғылыми зерттеу тәсілдерін қолдану қажет. Бағдарлама педагогтерге заманауи оқыту әдістерін меңгеруге, балалардың шығармашылық және зерттеушілік қабілеттерін дамытуға, цифрлық ортада жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Оқушылардың зерттеушілік қабілеттерін дамытуға арналған бірқатар әдістер қарастырылған. Олар:

·  Жобалық оқыту – оқушылар белгілі бір тақырып бойынша зерттеу жүргізіп, өз жұмыстарын таныстырады;

·  Lesson Study әдісі – мұғалімдер бірлесіп сабақ әзірлеп, оны талдап, жетілдіреді;

·  Интерактивті әдістер – оқушылардың танымдық белсенділігін арттыратын сандық құралдар мен медиаресурстарды қолдану;

·  Кейс әдісі – шынайы өмірлік жағдаяттарды талдау арқылы оқушылардың сыни ойлауын дамыту.

 

4-БӨЛІМ. ВАРИАТИВТІК МАЗМҰН

Балалардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, мектепке дейінгі білім беру мазмұнының вариативтілігі маңызды. Алайда көптеген балабақшаларда оқу бағдарламалары стандартталған, ал балалардың жеке қызығушылықтары мен қабілеттерін дамытуға мүмкіндік аз.

Вариативтік білім беру мазмұны әр баланың қажеттілігіне бейімделген оқу бағдарламаларын жасауға мүмкіндік береді. Бұл үшін жобалық оқыту, ойын технологиялары, этнопедагогика және креативті оқыту әдістерін қолдану қажет.

Бағдарламаның жүзеге асыру барысында ҚР "Білім туралы" заңы  вариативті білім беру мазмұнын енгізуге мүмкіндік береді. Этнопедагогика, ұлттық құндылықтарға басымдық берумен қатар  Финляндия, Сингапур және Эстонияның мектепке дейінгі білім беру жүйесіндегі тәжірибелер вариативті білім берудің тиімділігін көрсетеді.

Начало формы

 

 

6. Оқу процесін ұйымдастыру

«Мектепке дейінгі балалардың зерттеу дағдыларын дамыту арқылы функционалдық сауаттылығын қалыптастыру» бағдарламасы педагогтерді заманауи оқыту әдістерін меңгеруге, балалардың шығармашылық және зерттеушілік қабілеттерін дамытуға, цифрлық ортада жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыруға бағыттайды. Оқу курсының ұзақтығы 80 сағатты құрайды, оның ішінде 40 сағат онлайн оқыту, 40 сағат өз бетінше білім алу.

. Оқу-тақырыптық жоспар (ОТЖ) білім мен тәрбиенің интеграциясын негізге ала отырып, мектепке дейінгі білім беру жүйесінің когнитивтік, әлеуметтік және эмоционалдық даму ерекшеліктерін қамтиды. Сонымен қатар, ол мектепке дейінгі білім беру модельдерінің құрылымын айқындап, бала дағдыларының кешенді дамуына бағытталады.

Бағдарлама Қазақстан Республикасындағы мектепке дейінгі білім беруді реттейтін нормативтік-құқықтық актілерге сүйенеді. Интеграцияланған білім мен тәрбиенің заңнамалық негіздерін анықтап, мектепке дейінгі ұйымдарда кешенді оқыту әдістерін енгізуге мүмкіндік береді.

Қазіргі педагогика интеграциялық оқытуды қолдана отырып, балалардың дағдыларын кешенді дамытуда мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында цифрлық технологияларды енгізу қажеттілігін негіздейді. Бағдарлама педагогтердің цифрлық ортада жұмыс істеу дағдыларын қалыптастырып, оқыту жүйесінің тиімділігін арттыруды көздейді.Балалардың зерттеушілік қабілеттерін дамытудың маңыздылығына тоқталады. Басты назар дайын ақпаратты меңгеруден гөрі, жеке зерттеу жүргізуге мүмкіндік беру арқылы танымдық белсенділікті арттыруға бағытталады.

Вариативтік мазмұн мектепке дейінгі білім беру жүйесінде балалардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, стандартты оқу бағдарламасын дербес қажеттіліктер мен қызығушылықтарға бейімдеуге мүмкіндік береді.

Курс барысында тыңдаушылар зерттеу сұрағын құру, зерттеу сабағының таныстырылымын әзірлеу және қорғау, рефлексиялық есеп жазу бойынша тапсырмалар орындайды. Білім беру процесі интерактивті әдістерді, цифрлық ресурстарды, медиамәтіндермен жұмыс істеу дағдыларын, шығармашылық және коллаборативті оқыту тәсілдерін қамтиды.

 

 

 

 

 

7. Бағдарламаны оқу-әдістемелік қамтамасыз ету

 

1-БӨЛІМ. БІЛІМ/ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ҮДЕРІС ЖӘНЕ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕР

 

Бөлім құрылымы

·         Ұзақтығы: 4 сағат

·         Күндізгі оқу режимінде: Семинар – 4 сағат

1) Бөлімнің өзектілігі

Бұл бөлімде Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесіндегі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары мен қағидаттарын зерделеу арқылы білім беру саласында интеграцияның рөлі қарастырылады. Сонымен қатар, заманауи цифрлық педагогика, зерттеушілік құзыреттілік және білім беру жүйесін реттейтін нормативтік-құқықтық негіздер талқыланады.

2) Бөлімнің мақсаты мен міндеттері

Мақсаты: Білім беру мен тәрбиенің интеграциялану үрдісінің негіздерін зерделеу арқылы педагогтердің кәсіби құзыреттілігін арттыру.

Міндеттері:

·         Білім беру мен тәрбиені ықпалдастырудың теориялық негіздерін зерттеу;

·         ҚР білім беру жүйесін реттейтін нормативтік-құқықтық құжаттарды талдау;

·         Цифрлық педагогика және оның білім беру үдерісіндегі рөлін анықтау;

·         Педагогтердің зерттеушілік мәдениетін дамыту жолдарын қарастыру.

Күтілетін нәтижелер:

·         Білім мен тәрбиенің интеграциясы туралы негізгі теориялық қағидаларды меңгереді;

·         ҚР білім беру жүйесіндегі негізгі нормативтік-құқықтық құжаттарды біледі;

·         Цифрлық педагогиканың білім беру үдерісіне ықпалын түсінеді;

·         Зерттеушілік мәдениетті қалыптастырудың маңыздылығын ұғынады.

 

2-БӨЛІМ. ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ОҚЫТУ ЭКОЖҮЙЕСІ

Бөлім құрылымы

·         Ұзақтығы: 10 сағат

·         Күндізгі оқу режимінде: Тәжірибелік сабақ – 8 сағат, рефлексиялық есеп – 2 сағат

1) Бөлімнің өзектілігі

Бұл бөлімде білім беру процесінде цифрлық технологияларды енгізу қажеттілігі, цифрлық оқыту экожүйесінің педагогикалық маңызы, зерттеу жүргізу, деректерді талдау, білім беру платформаларын тиімді пайдалану және зерттеушілік құзыреттілікті дамыту мәселелері қарастырылады.

2) Бөлімнің мақсаты мен міндеттері

Мақсаты: Цифрлық оқыту экожүйесінің мүмкіндіктерін қолдана отырып, педагогтердің цифрлық құзыреттілігін дамыту.

Міндеттері:

·         Интеграциялық педагогика мен цифрлық оқыту экожүйесінің ерекшеліктерін анықтау;

·         Цифрлық технологияларды оқыту үдерісіне енгізу әдістерін зерттеу;

·         Цифрлық құзыреттілікті қалыптастыруға бағытталған педагогикалық тәсілдерді меңгеру;

·         Білім беру платформаларын тиімді пайдалану жолдарын талдау.

Күтілетін нәтижелер:

·         Интеграциялық педагогика мен цифрлық оқыту экожүйесінің маңыздылығын түсінеді;

·         Цифрлық технологияларды оқыту процесіне енгізудің негізгі әдістерін біледі;

·         Педагогикалық қызметте цифрлық құзыреттілікті қолдана алады;

·         Цифрлық білім беру платформаларын пайдалану тәжірибесін меңгереді.

 

3-БӨЛІМ. БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕРІ

Бөлім құрылымы

·         Ұзақтығы: 62 сағат

·         Күндізгі оқу режимінде: Семинар – 20 сағат, тәжірибелік сабақ – 24 сағат, зерттеу сабағының таныстырылымы – 16 сағат, рефлексиялық есеп – 2 сағат

1) Бөлімнің өзектілігі

Білім беру үдерісінде балалардың зерттеушілік дағдыларын дамыту өзектілігі қарастырылады. Бұл бөлімде балалардың танымдық белсенділігін арттыру, зерттеу дағдыларын қалыптастыру және STEAM-білім беру элементтерін қолдану мәселелері қамтылады.

2) Бөлімнің мақсаты мен міндеттері

Мақсаты: Балалардың зерттеушілік қабілеттерін дамытуға бағытталған әдістемелерді меңгеру.

Міндеттері:

·         Зерттеушілік оқыту технологияларын талдау;

·         STEAM-білім беру элементтерін енгізу жолдарын қарастыру;

·         Балалардың шығармашылық белсенділігін дамыту әдістерін зерделеу;

·         Балалардың эксперименттік ойлауын қалыптастыру.

Күтілетін нәтижелер:

·         Зерттеушілік оқыту технологияларын қолдана алады;

·         STEAM-білім беру элементтерін тәжірибеге енгізеді;

·         Балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытудың тиімді әдістерін меңгереді;

·         Эксперименттік ойлау мен зерттеу дағдыларын дамыту жолдарын біледі.

 

4-БӨЛІМ. ВАРИАТИВТІК МАЗМҰН

Бөлім құрылымы

·         Ұзақтығы: 4 сағат

·         Күндізгі оқу режимінде: Зерттеу сабағының таныстырылымы – 2 сағат, рефлексиялық есеп – 2 сағат

1) Бөлімнің өзектілігі

Вариативтік мазмұн білім беру процесінің икемділігін арттыруға, оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, олардың қабілеттері мен қызығушылықтарын дамытуға бағытталған.

2) Бөлімнің мақсаты мен міндеттері

Мақсаты: Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, вариативтік білім беру мазмұнын қолдану.

Міндеттері:

·         Оқушылардың қызығушылықтары мен қабілеттерін анықтау;

·         Вариативтік білім беру мазмұнын енгізу жолдарын қарастыру;

·         Жобалық оқыту мен ойын технологияларын қолдану;

·         Этнопедагогика және креативті оқыту әдістерін пайдалану.

Күтілетін нәтижелер:

·         Вариативтік білім беру мазмұнының мәнін түсінеді;

·         Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеретін әдістерді меңгереді;

·         Жобалық оқыту және ойын технологияларын тәжірибеде қолданады;

·         Этнопедагогика мен креативті оқыту әдістерін пайдаланудың маңыздылығын біледі.

 

Күндізгі оқу курсының оқу-тақырыптық жоспары

№

Тақырыптар

Семинар (сағат)

Тәжірибелік сабақтар (сағат)

Зерттеу бағыттары (сағат)

Рефлексия есебі (сағат)

Барлығы (сағат)

1-БӨЛІМ. БІЛІМ/ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ҮДЕРІС ЖӘНЕ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕР

 

 

 

 

 

 

1.1

ҚР орта білім беру жүйесіндегі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары

2

-

-

-

2

1.2.

Интеграциялық үдерістің психологиялық-педагогикалық негіздері

2

-

-

-

2

Барлығы:

  

4

0

0

0

4

2-БӨЛІМ. ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ОҚЫТУ ЭКОЖҮЙЕСІ

           

2.1

Интеграцияланған білім беру үдерісі: теориялық негіздер

2

-

-

-

2

2.2

Цифрлық оқыту экожүйесінің құралдары мен платформалары

-

2

-

-

2

2.3

Білім беру платформаларында зерттеу жүргізу әдістері

-

2

-

-

2

2.4

Цифрлық оқытудағы деректерді талдау әдістері

-

2

-

-

2

2.5

Цифрлық ортадағы педагогикалық рефлексия

-

-

-

2

2

Барлығы:

  

2

6

0

2

10

3-БӨЛІМ. БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕРІ

           

3.1.

Зерттеушілік әдістер: теория және практика

4

2

2

-

8

3.2.

Бала танымын дамытудағы зерттеу жұмыстарының маңызы

2

2

2

-

6

3.3

Зерттеу сабақтарын жоспарлау және ұйымдастыру

2

4

4

-

10

3.4.

Эксперименттік зерттеу әдістерін қолдану

2

4

4

-

10

3.5

Ғылыми деректерді талдау және оларды қолдану

2

2

2

-

6

3.6

Бала зерттеушілігін дамытуға арналған практикалық жұмыстар

-

6

4

-

10

3.7

Зерттеу нәтижелерін қорғау және талқылау

-

-

6

-

6

3.8

Зерттеу жұмысының таныстырылымы

-

-

4

-

4

3.9

Жеке рефлексия және зерттеу бойынша қорытынды шығару

-

-

-

2

2

Барлығы:

  

12

20

28

2

62

4-БӨЛІМ. ВАРИАТИВТІК МАЗМҰН

           

4.1.

Зерттеу бағытын таңдаудағы оқытушының рөлі

-

-

2

-

2

4.2.

Курс бойынша рефлексиялық талдау

-

-

-

2

2

Барлығы:

  

0

0

2

2

4

ЖАЛПЫ САҒАТ САНЫ:

  

18

26

30

6

80

Ескертпе: 1 академиялық сағат – 45 минут

 

Онлайн оқу курсының оқу-тақырыптық жоспары

 

№

Тақырыптар

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Вебинар

Тыңдаушыны өз бетінше оқыту

Зерттеу сабағының презентациясы

Барлығы

1

1-БӨЛІМ. БІЛІМ/ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ҮДЕРІС ЖӘНЕ НОРМАТИВТІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕР

4

 

 

4

1.1.

 

ҚР орта білім беру жүйесіндегі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары

2

 

 

2

1.2.

Интеграциялық үдерістің психологиялық-педагогикалық негіздері

2

 

 

2

2

2-БӨЛІМ. ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ЦИФРЛЫҚ ОҚЫТУ ЭКОЖҮЙЕСІ

8

2

 

10

2.1

Интеграцияланған білім беру үдерісі: теориялық негіздер

1

 

 

1

2.2

Цифрлық оқыту экожүйесінің құралдары мен платформалары

1

 

 

1

2.3

Білім беру платформаларында зерттеу жүргізу әдістері

1

1

 

2

2.4

Цифрлық оқытудағы деректерді талдау әдістері

1

 

 

1

2.5

Цифрлық ортадағы педагогикалық рефлексия

1

1

 

2

3

3-БӨЛІМ. БАЛАЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ ӘДІСТЕРІ

28

18

14

60

3.1.

Зерттеушілік әдістер: теория және практика

4

2

 

6

3.2.

Бала танымын дамытудағы зерттеу жұмыстарының маңызы

4

2

2

8

3.3

Зерттеу сабақтарын жоспарлау және ұйымдастыру

4

2

2

8

3.4.

Эксперименттік зерттеу әдістерін қолдану

4

2

4

10

3.5

Ғылыми деректерді талдау және оларды қолдану

2

2

2

6

3.6

Бала зерттеушілігін дамытуға арналған практикалық жұмыстар

4

4

 

8

3.7

Зерттеу нәтижелерін қорғау және талқылау

2

2

2

6

3.8

Зерттеу жұмысының таныстырылымы

2

2

2

6

3.9

Жеке рефлексия және зерттеу бойынша қорытынды шығару

2

 

 

2

4

4-бөлім. Вариативтік мазмұн

 

2

4

6

4.1.

Зерттеу бағытын таңдаудағы оқытушының рөлі

 

 

4

4

4.2.

Курс бойынша рефлексиялық талдау

 

2

 

2

Барлығы

40

22

18

80

Ескертпе: 1 академиялық сағат – 45 минут

8. Оқу нәтижелерін бағалау

Тыңдаушылардың курс бойынша білімдерін бағалау олардың курс материалдарын меңгеру, тәжірибеде қолдану деңгейі негізінде жүзеге асырылады. Бағалау құралдары мен критерийлері ұсынылады. Оқу нәтижелері зерттеу әдістерін қолдану деңгейі, тәжірибелік дағдыларын көрсетуі және сабақ жоспарын әзірлеуі бойынша бағаланады.

Педагогтер курс материалдары негізінде зерттеу үдерісінің сценарийін немесе моделін құрастырады. Сонымен қатар, 1 зерттеу сабағының немесе жобаның жоспарын ұсынады.

Жобамен жұмысты (зерттеу сабағын) бағалау критерийлері

№

Бағалау критерийлері

Балл

1

Зерттеу мақсатын нақты анықтау

10

2

Ғылыми әдістерді қолдану және талдау

15

3

Оқыту әдістерінің инновациялығы және тиімділігі

15

4

Қолданылған дереккөздердің сапасы мен өзектілігі

10

5

Зерттеу нәтижелерінің нақтылығы және дәлелділігі

15

6

Практикалық маңыздылығы және қолдану мүмкіндігі

15

7

Жобаны қорғау барысындағы презентация сапасы және құрылымы

10

8

Рефлексия және өзіндік талдау

10
Бағалау шкаласы

Балл

Деңгейі

Сипаттамасы

90-100

Жоғары

Тыңдаушы зерттеу әдістерін толық меңгерген, тәжірибеде қолдана алады.

70-89

Орташа

Зерттеу әдістерін қолдана алады, бірақ кейбір кемшіліктер бар.

50-69

Төмен

Негізгі білімдері бар, алайда практикалық қолдануда қиындықтар кездеседі.

0-49

Қанағаттанарлықсыз

Зерттеу дағдыларын жетілдіру қажет.

9. Курстан кейінгі қолдау

«Мектепке дейінгі балалардың зерттеу дағдыларын дамыту арқылы функционалдық сауаттылығын қалыптастыру» бағдарламасы жүзеге асырылатын курстан кейінгі кезеңде тыңдаушылардың зерттеу жобаларын тиімді жүзеге асыруына көмектесу мақсатында түрлі ресурстық және әдістемелік қолдау көрсетіледі.

Тыңдаушылармен байланыс орнату және ресурстық қамтамасыз ету

1.    Онлайн конференциялар – Zoom, Microsoft Teams, Google Meet платформалары арқылы зерттеу сабақтарын талқылау, әдістермен бөлісу.

2.    Әлеуметтік желілердегі кәсіби қауымдастықтар – Facebook, Instagram, Telegram, YouTube арқылы вебинарлар өткізу, тәжірибе алмасу.

3.    Қауымдастық чаты және жедел байланыс арналары – WhatsApp, Discord топтарында зерттеу барысын талқылау, сұрақтарға жедел жауап беру.

4.    Цифрлық оқыту платформалары – Google Classroom, Moodle, BilimLand жүйелерінде оқу материалдарын жүйелеу.

5.    Зерттеу нәтижелері мен тәжірибе сабақтары топтамасы – авторлық сабақ жоспарлары мен әдістемелік ұсыныстардың электронды нұсқалары.

6.    Функционалдық сауаттылықты дамытуға арналған дереккөздер – Интерактивті тапсырмалар, оқыту стратегиялары.

Педагогтің кәсіби өсу траекториясын қолдау

·         Цифрлық рефлексия және контент жасау – Мұғалімдердің өткізген зерттеу сабақтары бойынша бейне, подкаст немесе блог жариялау.

·         Онлайн кәсіби байқаулар мен марапаттар – «Педагогикалық идеялар панорамасы», «Үздік педагог» конкурстарына қатысу.

·         Ғылыми және танымдық медиаконтент әзірлеу – Зерттеу жобаларының нәтижелерін ғылыми журналдарда, онлайн платформаларда жариялау.

·         Мұғалімдердің медиашеберлігін арттыру – YouTube, TikTok, Telegram арналары арқылы кәсіби блог жүргізу.

·         Цифрлық тәжірибелік семинарлар – Медиасауаттылық, фактчекинг, цифрлық қауіпсіздік тақырыптарында вебинарлар ұйымдастыру.

Курстан кейінгі қолдау шаралары

№

Іс-шаралар атауы

Аяқталу формасы

Куратордың мұғалімді сүйемелдеуі

1

Онлайн конференциялар, вебинарлар, пікірталастар

Сертификат, подкаст/бейнематериал

Жеке және топтық кеңес, талдау

2

Кәсіби конкурстарға қатысу

Диплом, бейнематериалдар жинағы

Онлайн және офлайн кеңес

3

Медиасауаттылық және цифрлық қауіпсіздік бойынша жобалар

Электронды портфолио, ғылыми жоба

Бейне/аудио кеңес

4

Онлайн курс әзірлеу

Электронды курс, вебинар жазбалары

Цифрлық құралдарды қолдану бойынша кеңес

5

Ғылыми мақалаларды цифрлық платформада жариялау

DOI индекстелген материал

Кері байланыс, мазмұнды жетілдіру

6

Мультимедиялық оқыту ресурстарын әзірлеу

Электронды әдістемелік құрал, медиаконтент

Бірлескен авторлық жұмыс

Бұл бөлімдер тыңдаушыларға курстан кейін де кәсіби тұрғыда қолдау көрсетуге, зерттеу жұмыстарын жалғастыруға мүмкіндік береді.

 

Пайдаланылған әдебиеттер:

 

1. "Білімді ұлт" сапалы білім беру ұлттық жобасы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12. 10. 2021 жылғы № 726 қаулысы

2. Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K1500000414

3. «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319_

4. «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z020000345_

5. «Ойыншықтардың қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000306_

6. Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000249

7. Мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытуды дамыту моделі https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000137

8. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200029031

9. "Цифрлы Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы. 

10. Білім беру ұйымдарына қашықтан оқытуды ұсыну бойынша қойылатын талаптарды және қашықтан оқыту бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы ҚР БҒМ 2015ж. 20 наурыздағы № 137 бұйрығы (03.11.2021ж. берілген өзгерістермен және толықтырулармен)

11. Жұмабаев М. Педагогика. / Алматы: «Marfu Press» баспасы.2022 – 184 б.

12. Аймауытұлы Ж.  Психология /Алматы:  "Marfu Press" баспасы.  2023. —304 б.

13. Қыраубаева А. Пәнді оқытудағы заманауи ізденістер: технология және жаңашылдық: оқу құралы / А. Қыраубаева, А. А. Қасымбек, Н. Қ. Мәтбек. - Алматы : Қазақ университеті, 2020. - 350 с.

14. Таубаева Ш. Педагогикалық зерттеулердің әдіснамасы мен әдістері: оқулық / Ш. Таубаева. – Стер. бас. – Алматы: Қазақ университеті, 2020

15 .Бузаубакова К.Д. Қазақстан Республикасында қашықтықтан оқыту жағдайында болашақ педагогтердің цифрлы-құзыреттіліктерін қалыптастырудың теориясы мен практикасы: Монография. – Тараз: «ИП Бейсенбекова А.Ж.», 2023.

16 .Медиалық және ақпараттық сауаттылық: педагогтарды оқыту бағдарламасы//Алтон Гриззл мен Кэролайн Уилсон редакторлығымен. Білім берудегі ақпараттық технологиялар бойынша. ЮНЕСКО Институты, 2012 – 198 б.

17. Цветков А. В.  Нейропедагогика предметно-развивающей среды. — М.: «Издание книг ком», 2020. — 96 с.

18. Күмісбайұлы М. Супержады.Есте сақтау қабілетін дамыту тәсілдері – Алматы: «Самға» баспасы, 2022. – 220 б.